മാളയുടെ മാണിക്യം, കേരളത്തിന്റെ ലീഡർ: കെ. കരുണാകരൻ എന്ന രാഷ്ട്രീയ ഭീഷ്മാചാര്യർ

കേരള രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രം തുറന്നുനോക്കിയാൽ ചില നേതാക്കൾ കാലത്തിന്റെ അടയാളമായി മാത്രം നിൽക്കുന്നത് കാണാം. എന്നാൽ മറ്റ് ചിലർ കാലത്തെത്തന്നെ തിരുത്തിയെഴുതുന്നു. ആ അപൂർവ്വ വർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ട വിസ്മയ നായകനാണ് കെ. കരുണാകരൻ. അധികാരത്തിന്റെ ഭാരം കൊണ്ട് ഒതുങ്ങിപ്പോയ നേതാവല്ല അദ്ദേഹം; മറിച്ച് അധികാരത്തെ ഭയപ്പെടുത്തിയ ഭരണാധികാരിയായിരുന്നു. രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ധൈര്യം എന്നത് വെറുമൊരു അലങ്കാരമല്ല, മറിച്ച് പോരാട്ടവീര്യമുള്ള മൂർച്ചയേറിയ ആയുധമാണ് എന്ന സത്യം തന്റെ ജീവിതം കൊണ്ടും കർമ്മം കൊണ്ടും തെളിയിച്ച മനുഷ്യൻ.

"നെടുമ്പാശ്ശേരിയുടെ പിതാവ്", "മാളയുടെ മാണിക്യം", "മലയാളിയുടെ മണിമുത്ത്", "ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഭീഷ്മാചാര്യർ" എന്നിങ്ങനെയുള്ള വിശേഷണങ്ങൾ അധികാരത്തിന്റെ ഇടനാഴികളിൽനിന്ന് അടിച്ചേൽപ്പിച്ചതല്ല; കേരളത്തിന്റെ മണ്ണും മനുഷ്യരുമറിഞ്ഞ് പൊരുതിക്കയറിയ ആ ജനനായകന് ജനകോടികൾ മനസ്സറിഞ്ഞു നൽകിയ സ്നേഹാദരങ്ങളാണ്.

ഒമ്പതിൽനിന്ന് 111-ലേക്ക്: യുഡിഎഫിന്റെ ശില്പിയും ശങ്കർ സർക്കാരിന്റെ പതനവും

കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അസാധ്യമായതിനെ സാധ്യമാക്കിയ ഒരു മാന്ത്രികനുണ്ടെങ്കിൽ അത് കെ. കരുണാകരനാണ്. 1964 സെപ്റ്റംബർ 10-ന് 15 കോൺഗ്രസ് വിമതരുടെ പിന്തുണയോടെ കൊണ്ടുവന്ന അവിശ്വാസപ്രമേയത്തിലൂടെ ആർ. ശങ്കർ മന്ത്രിസഭ നിലംപതിച്ച ആ കറുത്ത ദിനമാണ് കരുണാകരൻ എന്ന നേതാവിന്റെ രാഷ്ട്രീയ തലവര മാറ്റിമറിച്ചത്.

ആ പതനത്തിൽനിന്ന് പിളർന്നുപോയ കേരള കോൺഗ്രസിന്റെ പിറവിയും കോൺഗ്രസിന്റെ തകർച്ചയും പലരും കണ്ടപ്പോൾ, ആ രാഷ്ട്രീയ ശൂന്യതയെ സ്വയം വളരാനുള്ള തട്ടകമാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു കരുണാകരൻ. 1967-ലെ ഇ.എം.എസ് കൊടുങ്കാറ്റിൽ കോൺഗ്രസ് വെറും 9 സീറ്റിലേക്ക് തകർന്നടിഞ്ഞ് നിയമസഭയിൽ പ്രതിപക്ഷ പദവി പോലും നഷ്ടപ്പെട്ട് വിറങ്ങലിച്ചു നിന്ന കാലം. ആ ഒമ്പതുപേരുടെ കപ്പിത്താനായി നിയമസഭാ കക്ഷി നേതാവായി ചുമതലയേറ്റ കരുണാകരൻ, നിയമസഭയ്ക്കകത്തും പുറത്തും ഒറ്റയാൾ പട്ടാളമായി നിന്ന് പാർട്ടിയെ ചാരത്തിൽനിന്ന് ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പിച്ചു.

തുടർന്ന് കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ദിശ തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചുകൊണ്ട് ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി (UDF) എന്ന രാഷ്ട്രീയ സഖ്യത്തിന് രൂപം നൽകിയതും അതിന്റെ മുഖ്യ ശില്പിയായതും മറ്റാരുമല്ല. ചിതറിനിന്ന ജനാധിപത്യ-സാമുദായിക ശക്തികളെ ഒരു കുടക്കീഴിൽ അണിനിരത്തി അദ്ദേഹം പടുത്തുയർത്തിയ യുഡിഎഫ് പരീക്ഷണമാണ് കേരളത്തിൽ ശക്തമായ ഒരു ദ്വിമുന്നണി ഭരണസംവിധാനത്തിന് അടിത്തറയിട്ടത്.

1967-ൽ കേവലം 9 സീറ്റിലിരുന്ന് പൊരുതിയ അതേ കരുണാകരന്റെ തന്ത്രങ്ങളുടെയും നേതൃത്വത്തിന്റെയും ചിറകിലേറി 1977-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ യുഡിഎഫ് നേടിയത് 111 സീറ്റുകളുടെ അവിശ്വസനീയവും ചരിത്രപരവുമായ വൻ ഭൂരിപക്ഷമായിരുന്നു. ഒമ്പതിൽനിന്ന് നൂറ്റിപ്പതിനൊന്നിലേക്ക് പാർട്ടിയെയും മുന്നണിയെയും കൈപിടിച്ചുയർത്തിയ ആ രാഷ്ട്രീയ മാന്ത്രികത ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രത്തിൽത്തന്നെ അപൂർവ്വങ്ങളിൽ അപൂർവ്വമായ ഒന്നാണ്.

നെഹ്രു കുടുംബവുമായുള്ള ആത്മബന്ധവും തിരുനെല്ലിയിലെ ചിതാഭസ്മവും

നെഹ്രു കുടുംബവുമായി രാഷ്ട്രീയത്തിനപ്പുറം തീവ്രമായ ആത്മബന്ധം സൂക്ഷിച്ച നേതാവായിരുന്നു കെ. കരുണാകരൻ. ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ അടിയുറച്ച വിശ്വസ്തനായിരുന്ന അദ്ദേഹം, രാജീവ് ഗാന്ധിക്കും ഒരു പിതൃതുല്യനായ വഴികാട്ടിയായിരുന്നു. 1991 മെയ് മാസത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിനായി രാജീവ് ഗാന്ധി തൃശൂരിലെ തേക്കിൻകാട് മൈതാനത്ത് എത്തിയ ആ സായാഹ്നം ചരിത്രത്തിലെ നൊമ്പരപ്പെടുത്തുന്ന ഓർമ്മയാണ്.

വേദിയിൽ വെച്ച് തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ ചന്ദനപ്രസാദം ഭക്തിയോടെ ലീഡർ രാജീവിന്റെ നെറ്റിയിൽ ചാർത്തിക്കൊടുത്തു. തൃശൂരിലെ ആ ജനസഞ്ചയത്തോട് വിടപറഞ്ഞ്, തമിഴ്നാട്ടിലെ ശ്രീപെരുമ്പത്തൂരിലേക്ക് തിരിച്ച രാജീവ് ഗാന്ധി തൊട്ടടുത്ത റാലിയിൽ മനുഷ്യബോംബ് സ്ഫോടനത്തിൽ ദാരുണമായി വധിക്കപ്പെട്ടു. ജീവനറ്റ ആ പ്രിയനേതാവിന്റെ ഓർമ്മകൾക്ക് മുന്നിൽ ലീഡറുടെ ഹൃദയം തകർന്നുപോയി.

രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ വിയോഗത്തിന് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പവിത്രമായ ചിതാഭസ്മം വയനാട്ടിലെ പാപനാശിനിയായ തിരുനെല്ലി മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രക്കടവിൽ ഒഴുക്കാൻ നിമജ്ജന കലശവുമായി ഡൽഹിയിൽനിന്ന് കേരളത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത് സാക്ഷാൽ കരുണാകരനായിരുന്നു. പൂർണ്ണ ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികളോടെയും ആചാരവിധികളോടെയും ലീഡർ നേരിട്ട് കാർമ്മികത്വം വഹിച്ച് ആ ചിതാഭസ്മം തിരുനെല്ലിയിലെ പുണ്യതീർത്ഥത്തിൽ ഒഴുക്കി.

കാലത്തിന്റെ വിസ്മയകരമായ കാവ്യനീതി പോലെ, പിൽക്കാലത്ത് രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ രണ്ട് മക്കളായ രാഹുൽ ഗാന്ധിയും പ്രിയങ്കാ ഗാന്ധിയും ആ തിരുനെല്ലി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന വയനാട് ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തെത്തന്നെ തങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ തട്ടകമാക്കി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും അവിടുത്തെ ജനലക്ഷങ്ങളുടെ പിന്തുണയോടെ പാർലമെന്റിലേക്ക് വൻ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ ജയിച്ചുകയറുകയും ചെയ്തു. നെഹ്രു കുടുംബത്തിന്റെ ചോരയും വിയർപ്പും രാഷ്ട്രീയ നിയോഗങ്ങളും കേരളത്തിന്റെ മണ്ണുമായി കണ്ണിചേർത്ത ആ അദൃശ്യമായ ചരട് കെ. കരുണാകരൻ എന്ന ഭീഷ്മാചാര്യനിലൂടെയായിരുന്നു രൂപപ്പെട്ടത്.

പ്രധാനമന്ത്രിപദം തൊട്ടടുത്തെത്തിയിട്ടും കേരളത്തെ നെഞ്ചേറ്റിയ ലീഡർ

1991-ൽ രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ ദാരുണമായ വിയോഗത്തിന് ശേഷം ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയം സമാനതകളില്ലാത്ത ഒരു നേതൃപ്രതിസന്ധിയെ നേരിട്ട നാളുകളായിരുന്നു അത്. ഡൽഹിയിലെ കോൺഗ്രസ് രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ചരടുവലികൾ പൂർണ്ണമായും കെ. കരുണാകരന്റെ കൈകളിലായിരുന്നു. അന്ന് കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകസമിതിയും ഉന്നത നേതാക്കളും ഒരേസ്വരത്തിൽ കരുണാകരനെ രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രിപദത്തിലേക്ക് ഉയർത്തിക്കാട്ടാൻ തയ്യാറായിരുന്നു.

വേണമെങ്കിൽ ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി ചെങ്കോട്ടയിൽ ത്രിവർണ്ണ പതാക ഉയർത്താനുള്ള സുവർണ്ണാവസരം തൊട്ടുമുന്നിലുണ്ടായിട്ടും, ആ പദവിയിലേക്ക് പി.വി. നരസിംഹറാവുവിനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് 'കിംഗ് മേക്കർ' എന്ന റോളിൽ നിൽക്കാനാണ് അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചത്.

ഡൽഹിയുടെ അധികാര പ്രമത്തതകളേക്കാൾ കരുണാകരൻ എന്നും ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചത് കേരളത്തോടുള്ള അടങ്ങാത്ത സ്നേഹമായിരുന്നു. മലയാളത്തിന്റെ മണ്ണും മാളയിലെ മനുഷ്യരും അറബിക്കടലിന്റെ കാറ്റുമേറ്റ് സ്വന്തം നാട്ടുകാർക്കിടയിൽ ജീവിക്കാനായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന് എന്നും ഇഷ്ടം. പിൽക്കാലത്ത് കേന്ദ്ര വ്യവസായ മന്ത്രിയായി ഡൽഹിയിൽ ക്യാബിനറ്റ് പദവി അലങ്കരിച്ചപ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സ് തിരുവനന്തപുരത്തും മാളയിലുമായിരുന്നു.

ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ അതികായനായി വിശ്രമജീവിതം നയിക്കാമായിരുന്നിട്ടും, കേരളത്തിലെ രാഷ്ട്രീയക്കളരിയിൽ സ്വന്തം അണികൾക്കൊപ്പംനിന്ന് മരണംവരെ പടവെട്ടാൻ ലീഡർ തീരുമാനിച്ചതിന് പിന്നിൽ ഈ നാടിനോടും ഇവിടുത്തെ മനുഷ്യരോടും അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്ന അഗാധമായ വൈകാരിക ബന്ധം മാത്രമായിരുന്നു.

കോഴിക്കോട്ടെ സ്ഥാനാർത്ഥി നിർണ്ണയവും വീരേന്ദ്രകുമാറിന്റെ പകയും

1989-ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സ്ഥാനാർത്ഥി നിർണ്ണയത്തിന്റെ ഭാഗമായി കോഴിക്കോട് ഡിസിസി ഓഫീസിൽ ചർച്ചകൾ കൊടുമ്പിരിക്കൊള്ളുകയായിരുന്നു. കോഴിക്കോട് സീറ്റിൽ ആരെ നിർത്തുമെന്ന ആശയക്കുഴപ്പം നേതാക്കൾക്കിടയിൽ പുകയവെ, ലീഡർ തന്റെ അസാധാരണമായ രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രജ്ഞത പുറത്തെടുത്തു.

അന്നത്തെ സേവാദൾ ചെയർമാനായിരുന്ന സ്വന്തം മകൻ കെ. മുരളീധരന്റെ പേര് സ്വന്തം നാവുകൊണ്ട് പറയാതെ, മുന്നണിയിലെ തന്റെ തുല്യശക്തിയായ സാക്ഷാൽ എ.കെ. ആന്റണിയെക്കൊണ്ട് തന്നെ നിർദ്ദേശിപ്പിക്കാൻ ലീഡർ ചരടുവലിച്ചു. കോഴിക്കോട്ടെ ആലോചനായോഗത്തിൽ ആന്റണി മുരളീധരന്റെ പേര് സ്ഥാനാർത്ഥിയായി പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ച ആ കൃത്യനിമിഷത്തിൽ, താനൊന്നുമറിഞ്ഞില്ലെന്ന ഭാവത്തിൽ തികഞ്ഞ നിഷ്കളങ്കതയോടെ ലീഡർ മൂത്രമൊഴിക്കാൻ പോയിരിക്കുകയായിരുന്നു! ആ രാഷ്ട്രീയ നാടകം കോൺഗ്രസ് ചരിത്രത്തിലെ എക്കാലത്തെയും വലിയ കൗശലങ്ങളിലൊന്നായി ഇന്നും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.

തുടർന്ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ച മുരളീധരൻ, സിപിഎമ്മിന്റെ അതികായനും അതിശക്തനായ ജനനായകനുമായിരുന്ന ഇ.കെ. ഇമ്പിച്ചിബാവയെ അട്ടിമറിച്ച് വൻ വിജയത്തോടെ പാർലമെന്റിലേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്തത് കേരള രാഷ്ട്രീയത്തെ ഒന്നാകെ ഞെട്ടിച്ചു. തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ട് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 2001-ലെ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചക്രവർത്തിയും മാതൃഭൂമിയുടെ ചെയർമാനുമായിരുന്ന എം.പി. വീരേന്ദ്രകുമാറിനെത്തന്നെ കോഴിക്കോടിന്റെ ഗോദയിൽ മുരളീധരൻ ദയനീയമായി തകർത്തെറിഞ്ഞു.

ആ കനത്ത തോൽവിയും അപമാനവും വീരേന്ദ്രകുമാറിനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കീഴിലുള്ള മാതൃഭൂമി പത്രത്തിനും ലീഡർ കുടുംബത്തോടുള്ള അടങ്ങാത്ത പകയായി മാറി. ആ വൈരാഗ്യത്തിൽ നിന്നാണ് 'മക്കൾ രാഷ്ട്രീയം' എന്ന ആയുധം മൂർച്ചകൂട്ടി കരുണാകരനെതിരെ മാതൃഭൂമി നിരന്തരം വിഷം വമിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ കാലം കാത്തുവെച്ച കാവ്യനീതി പോലെ, പിൽക്കാലത്ത് കരുണാകരനെതിരെ ധാർമ്മിക പ്രസംഗങ്ങൾ നടത്തിയ അതേ വീരേന്ദ്രകുമാറിന്റെ സ്വന്തം മകൻ എം.വി. ശ്രേയാംസ് കുമാർ അച്ഛന്റെ പാർട്ടിയുടെ എംഎൽഎയും നേതാവും രാജ്യസഭാ എംപിയുമൊക്കെയായി പിൻവാതിലിലൂടെ അവരോധിക്കപ്പെടുന്ന കാഴ്ചയാണ് കേരളം കണ്ടത്.

മക്കൾ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഇരട്ടത്താപ്പും കാലത്തിന്റെ നീതിയും

മക്കൾ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പേരിൽ കേരളത്തിന്റെ പൊതുമണ്ഡലത്തിൽ ഏറ്റവും ക്രൂരമായി വേട്ടയാടപ്പെടുകയും വ്യക്തിഹത്യ നേരിടുകയും ചെയ്ത നേതാവായിരുന്നു കെ. കരുണാകരൻ. അധികാരം മക്കൾക്ക് വീതിച്ചുനൽകുന്നുവെന്നും കുടുംബവാഴ്ച സ്ഥാപിക്കുന്നുവെന്നും ആരോപിച്ച് മാധ്യമങ്ങളും പ്രതിപക്ഷവും പാർട്ടിയിലെ തന്നെ ഒരു വിഭാഗവും അദ്ദേഹത്തിനെതിരെ രൂക്ഷമായ ആക്രമണമാണ് അഴിച്ചുവിട്ടത്. എന്നാൽ അന്ന് കരുണാകരനെതിരെ ധാർമ്മിക രോഷം കൊള്ളുകയും പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ നയിക്കുകയും ചെയ്ത നേതാക്കളുടെ പിൽക്കാല നിലപാടുകൾ കാലം അപ്പാടെ തുറന്നുകാട്ടി.

മക്കൾ രാഷ്ട്രീയത്തിനെതിരെ നിരന്തരം വാളോങ്ങിയ സോഷ്യലിസ്റ്റ് നേതാവ് എം.പി. വീരേന്ദ്രകുമാർ, കമ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആചാര്യനായ സാക്ഷാൽ ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട് എന്നിവർ മുതൽ മലയാളത്തിന്റെ മഹാനടന്മാരായ മമ്മൂട്ടിയും മോഹൻലാലും വരെയുള്ളവർ പിൽക്കാലത്ത് അവരവരുടെ സർവ്വസ്വാധീനവും അധികാരശക്തിയും പ്രതിഭയുടെ മേൽവിലാസവും പ്രയോജനപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് സ്വന്തം മക്കളെ രാഷ്ട്രീയത്തിലും സിനിമയിലും സാംസ്കാരിക രംഗങ്ങളിലും അവരോധിക്കുന്നത് കേരളം നേരിൽ കണ്ടു.

ഇന്ന് ഇടത്-വലത് രാഷ്ട്രീയ വ്യത്യാസമില്ലാതെ സകല നേതാക്കന്മാരുടെയും, സിനിമക്കാരുടെയും, പത്രപ്രവർത്തകരുടെയും, അന്ന് ലീഡറെ നിശിതമായി വിമർശിച്ച സർവ്വരുടെയും മക്കൾ സ്വന്തം മാതാപിതാക്കൾ വെട്ടിത്തെളിച്ച പാതയിലൂടെ അധികാരത്തിലേക്കും പ്രശസ്തിയിലേക്കും യാതൊരു പ്രതിസന്ധിയുമില്ലാതെ കടന്നുവരുമ്പോൾ ലീഡറുടെ രാഷ്ട്രീയ ദീർഘവീക്ഷണം അടിവരയിടപ്പെടുന്നു.

അന്ന് കെ. കരുണാകരനെ ക്രൂശിച്ചവർ കാട്ടിയത് തികഞ്ഞ ഇരട്ടത്താപ്പായിരുന്നുവെന്നും, സ്വന്തം കുടുംബത്തോടും മക്കളോടും കരുണാകരൻ കാട്ടിയ കരുതൽ തികച്ചും സ്വാഭാവികവും ശരിയുമായിരുന്നുവെന്നും കാലം ചരിത്രത്തിലൂടെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ തീച്ചൂളയിലേക്ക് മക്കളെ ഇറക്കിവിടുമ്പോഴും അവർ ജനവിധി തേടി ജയിച്ചുവരണമെന്ന ഉറച്ച ബോധ്യം ലീഡർക്കുണ്ടായിരുന്നു; എന്നാൽ ഇന്ന് പിൻവാതിലിലൂടെ മക്കൾക്ക് സ്ഥാനമാനങ്ങളും താരപദവികളും തീറെഴുതിക്കൊടുക്കുന്ന പുതിയ കാലത്തെ വിമർശകർക്ക് മുന്നിൽ കെ. കരുണാകരൻ എന്ന പിതാവും നേതാവും കൂടുതൽ തലയെടുപ്പോടെ കാലത്തെ അതിജീവിച്ചു നിൽക്കുന്നു.

തീക്കനൽ രാഷ്ട്രീയവും സമാനതകളില്ലാത്ത ചങ്കൂറ്റവും

കരുണാകരന്റെ രാഷ്ട്രീയം ഒരിക്കലും മൃദുവായിരുന്നില്ല; അത് എപ്പോഴും തീക്കനൽ പോലെ ചൂടുള്ളതായിരുന്നു. എതിർപ്പുകൾക്ക് മുന്നിൽ തലകുനിക്കാത്ത, വെല്ലുവിളികളെ നെഞ്ചുവിരിച്ച് നേരിടുന്ന ഒരു അസാധാരണ നേതൃഭാവം അദ്ദേഹത്തിൽ എപ്പോഴും ജ്വലിച്ചുനിന്നു. അടിയന്തരാവസ്ഥയുടെ പ്രക്ഷുബ്ധ നാളുകൾ മുതൽ പാർട്ടിയുടെ അകത്തളങ്ങളിലെ തീപാറുന്ന പോരാട്ടങ്ങൾ വരെ—എല്ലായിടത്തും "പിന്മാറ്റം" എന്നൊരു വാക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നിഘണ്ടുവിൽ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹമെടുത്ത ഭരണതീരുമാനങ്ങൾ പലതും കടുപ്പമുള്ളതായിരുന്നു; പക്ഷേ, അവയ്ക്ക് പിന്നിൽ ഒരിറ്റു ഭയം പോലുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അതായിരുന്നു കരുണാകരന്റെ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത ചങ്കൂറ്റം.

“ചങ്കൂറ്റം” എന്നത് വെറുമൊരു പ്രസംഗവാക്യമായി മാത്രം പ്രയോഗിച്ച നേതാക്കൾ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പലരുണ്ട്. എന്നാൽ അത് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ സ്വന്തം ജീവിതമാക്കി മാറ്റിയ നേതാവായിരുന്നു കരുണാകരൻ. കനത്ത പരാജയങ്ങൾ മുന്നിലെത്തിയപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഒളിച്ചോടിയില്ല; വിവാദങ്ങൾ വേട്ടയാടിയപ്പോൾ ഒഴിഞ്ഞുമാറി നിഷേധിച്ചുമില്ല. അവയെല്ലാം സ്വന്തം ചുമലിലേറ്റി, നെഞ്ചുവിരിച്ച് നേരിട്ട് അദ്ദേഹം മുന്നോട്ട് നടന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കരുണാകരൻ എന്ന നേതാവിനെ അനുകരിക്കാൻ പലരും ശ്രമിച്ചേക്കാം, പക്ഷേ ആ രാഷ്ട്രീയ വ്യക്തിത്വത്തെ അപ്പാടെ പകർത്തിയെടുക്കുക ആർക്കും സാധ്യമല്ല.

ആത്മീയ കരുത്തും മാതൃകാ കുടുംബബന്ധങ്ങളും

ഈ പ്രകടമായ രാഷ്ട്രീയ കാർക്കശ്യത്തിന് ഉള്ളിൽ അടിയുറച്ച ഒരു ആത്മീയ അടിത്തറയുണ്ടായിരുന്നു. ദൈവവിശ്വാസം കരുണാകരന് ഒരു ബാഹ്യപ്രദർശനമായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് പ്രതിസന്ധികളിൽ തുണയായ ആത്മശക്തിയായിരുന്നു. മാസന്തോറുമുള്ള കൃത്യമായ ഗുരുവായൂർ ദർശനങ്ങളും പ്രാർത്ഥനകളും അദ്ദേഹത്തെ മൃദുവാക്കുകയല്ല, കൂടുതൽ കരുത്തനാക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഏറ്റവും കഠിനമായ പരീക്ഷണ നിമിഷങ്ങളിൽപ്പോലും “ദൈവം കൈവിടില്ല” എന്ന ആന്തരികമായ ഉറപ്പ് അദ്ദേഹത്തെ പതറാതെ നേരെ നിർത്തി. വിശ്വാസം അദ്ദേഹത്തിന് അഭയം മാത്രമല്ല, തോൽക്കാത്ത ധൈര്യത്തിന്റെ വറ്റാത്ത ഉറവിടം കൂടിയായിരുന്നു.

പൊതുവേദികളിലെയും സെക്രട്ടേറിയറ്റിലെയും കടുപ്പമേറിയ ഭരണാധികാരിക്ക് പിന്നിൽ, സ്വന്തം വീട്ടിൽ അങ്ങേയറ്റം സ്നേഹനിധിയായ ഒരച്ഛനും ഭർത്താവും ഉണ്ടായിരുന്നു. കൊടുങ്കാറ്റുകൾ നിറഞ്ഞ പൊതുജീവിതത്തിൽനിന്ന് മടങ്ങിയെത്തുമ്പോൾ അദ്ദേഹം തികഞ്ഞൊരു പച്ചമനുഷ്യനായി മാറുന്ന വിശ്രമകേന്ദ്രമായിരുന്നു കുടുംബം. ഭാര്യ കല്യാണിക്കുട്ടിയമ്മയോടും മക്കളോടുമുള്ള ബന്ധത്തിൽ അധികാരത്തിന്റെയോ ശാസനയുടെയോ ഭാഷയല്ല, അളവറ്റ സ്നേഹത്തിന്റെ ഭാഷ മാത്രമാണ് അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ചത്. ആ ഹൃദയബന്ധങ്ങളാണ് രാഷ്ട്രീയച്ചുഴികൾക്കിടയിലും കരുണാകരനെ ഒരു യഥാർത്ഥ മനുഷ്യനായി നിലനിർത്തിയത്.

ചിത്രകാരനിൽനിന്ന് തൊഴിലാളി നായകനിലേക്ക്: തൃശൂരെന്ന തട്ടകം

കണ്ണൂരിന്റെ മണ്ണിൽ ഒരു ചിത്രകാരനാകാൻ മോഹിച്ച്, കലയുടെ വഴിയിലൂടെയായിരുന്നു കെ. കരുണാകരൻ എന്ന യുവാവ് തന്റെ യാത്ര തുടങ്ങിയത്. ചിത്രകല അഭ്യസിക്കാനായി സാംസ്കാരിക തലസ്ഥാനമായ തൃശൂരിലെത്തിയ ആ കലാകാരന്റെ വിധി പക്ഷേ, ക്യാൻവാസിലല്ല, രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കനൽവഴികളിലാണ് എഴുതിച്ചേർക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്.

അക്കാലത്ത് തൃശൂരിന്റെ സാമ്പത്തിക-തൊഴിലാളി മേഖലയെ പിടിച്ചുകുലുക്കിയ പ്രക്ഷുബ്ധമായ സംഭവമായിരുന്നു ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ സീതാറാം മിൽ സമരം. കമ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന് വൻ വേരോട്ടമുള്ള സീതാറാം മില്ലിലെ തൊഴിലാളി സമരത്തെ നേരിടാനും, കോൺഗ്രസിന് തൊഴിലാളികൾക്കിടയിൽ സ്വാധീനം ഉറപ്പിക്കാനുമായി ഐഎൻടിയുസി (INTUC) രംഗത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ ആ ചുമതല വന്നുചേർന്നത് കരുണാകരന്റെ ചുമലിലായിരുന്നു.

സീതാറാം മില്ലിലെ സമരം ഒതുക്കിത്തീർക്കാനും കോൺഗ്രസ് തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനത്തിന് അടിത്തറ പാകാനും നടത്തിയ തീപാറുന്ന പോരാട്ടങ്ങൾ കരുണാകരനെ ഒരു ചിത്രകാരനിൽനിന്ന് തഴക്കച്ചെന്ന ട്രേഡ് യൂണിയൻ നേതാവാക്കി മാറ്റി. ഒടുവിൽ ആ സമരം വിജയകരമായി പരിഹരിക്കുകയും തൊഴിലാളികളെ ഐഎൻടിയുസി പക്ഷത്തേക്ക് അണിനിരത്തുകയും ചെയ്തതോടെ തൃശൂർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം തട്ടകമായി മാറി. പൂങ്കുന്നത്തെ 'മുരളീമന്ദിര'ത്തിൽ അദ്ദേഹം സ്ഥിരതാമസമാക്കി. തൃശൂരിന്റെ നാഡിമിടിപ്പും സംസ്കാരവും രാഷ്ട്രീയവുമെല്ലാം സ്വന്തം ഹൃദയത്തോട് ചേർത്തുവെച്ച കരുണാകരൻ, അങ്ങനെ തൃശൂരുകാരുടെ സ്വന്തം 'ലീഡറായി' ആ മണ്ണിൽ വേരുറപ്പിച്ചു.

രാജകീയ ജീവിതശൈലിയും വിമർശകരുടെ കാപട്യവും

ഒരു രാജാവിനെപ്പോലെ ജീവിക്കുകയും രാജകീയ ഗാംഭീര്യത്തോടെ വിടപറയുകയും ചെയ്ത നേതാവായിരുന്നു കെ. കരുണാകരൻ. ഇരിക്കുവാൻ ചന്ദനത്തിന്റെ സിംഹാസനവും, നിത്യവും കഴിക്കാൻ തങ്കഭസ്മവും കരിക്കിൻ വെള്ളവും, നാടുനീളെ സഞ്ചരിക്കാൻ വിദേശ ആഡംബര ബെൻസ് കാറുകളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രൗഢിയുടെ അടയാളങ്ങളായിരുന്നു. ഒടുവിൽ ജീവിതത്തിന്റെ അവസാന യാത്രയിൽ ചിതയൊരുക്കാനും ആ മഹാമേരുവിനെ ദഹിപ്പിക്കാനും ഉപയോഗിച്ചത് ശുദ്ധമായ ചന്ദനമുട്ടികളായിരുന്നു.

ജീവിതത്തിലും മരണത്തിലും ഒരുപോലെ രാജകീയ പ്രൗഢി നിറഞ്ഞുനിന്ന ശൈലിയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. അന്ന് കരുണാകരൻ സഞ്ചരിച്ച ബെൻസ് കാറിനെയും ആഡംബരങ്ങളെയും രൂക്ഷമായി പരിഹസിക്കുകയും 'ബൂർഷ്വാ' എന്ന് വിളിച്ച് ആക്ഷേപിക്കുകയും ചെയ്ത ഇടതുപക്ഷ നേതാക്കളും മറ്റ് വിമർശകരുമാണ് പിൽക്കാലത്ത് അത്യാഡംബര കാറുകളിലും എണ്ണമറ്റ പോലീസ് അകമ്പടി വാഹനവ്യൂഹങ്ങളിലും ഞെളിഞ്ഞിരുന്നത്.

കരുണാകരന് കുളിക്കാൻ വേണ്ടി ക്ലിഫ് ഹൗസിൽ ഉണ്ടാക്കിയെന്ന പേരിൽ കോലാഹലങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച അതേ സ്വിമ്മിങ് പൂളിൽത്തന്നെ പിൽക്കാലത്ത് മുങ്ങിക്കുളിച്ച് ആനന്ദം കണ്ടെത്താൻ അത്തരം വിമർശകർക്ക് യാതൊരു ലജ്ജയുമുണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നത് ചരിത്രത്തിലെ കാവ്യനീതിയാണ്.

ആ കുളത്തിൽ കുളിക്കുവാൻ യോഗമുണ്ടായത് നയനാർക്കും , വിഎസിനും , പിണറായിക്കും അവരുടെയൊക്കെ കുടുംബങ്ങൾക്കുമാണ് .

അതോടൊപ്പം, രാഷ്ട്രീയ സദാചാരത്തിലും മാന്യതയിലും കരുണാകരൻ കാത്തുസൂക്ഷിച്ച വലിയൊരു പാഠമുണ്ടായിരുന്നു. മറ്റൊരു പാർട്ടിയിലെയും നേതാക്കന്മാരെ വ്യക്തിപരമായി പേരെടുത്ത് ക്രൂരമായി അധിക്ഷേപിക്കാൻ അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും മുതിർന്നിരുന്നില്ല. അതിനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചവരോട് സ്വതസിദ്ധമായ ചിരിയോടെ ലീഡർ പറഞ്ഞത് ഇതായിരുന്നു: 

"അവരൊക്കെ ഇന്നല്ലെങ്കിൽ നാളെ നമ്മൾ കൂടെ കൂട്ടേണ്ട ആളുകൾ തന്നെയാണ്!" ആ വാക്കുകൾ വെറും ജല്പനമായിരുന്നില്ല; സിപിഎമ്മിന്റെ കൊലകൊമ്പന്മാരായിരുന്ന സാക്ഷാൽ എം.വി. രാഘവനെയും കെ.ആർ. ഗൗരിയമ്മയെയും പിന്നീട് യുഡിഎഫ് പാളയത്തിൽ എത്തിച്ച് തന്റെ മന്ത്രിസഭയിൽ അണിനിരത്തി ലീഡർ അത് പ്രാവർത്തികമാക്കി കാണിച്ചുകൊടുത്തു. ഇന്നത്തെ ശത്രു നാളത്തെ മിത്രമാണെന്ന വിശാലമായ രാഷ്ട്രീയ ദൂരക്കാഴ്ച ലീഡറെപ്പോലെ മറ്റൊരു ഭരണാധികാരിക്കും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

1970-ലെ സൈക്കിൾ പര്യടനം

1970-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് കരുണാകരൻ മാളയിലെ കോണത്തുകുന്നിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ജനങ്ങളിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെന്ന നാളുകളായിരുന്നു അത്. വാഹനസൗകര്യങ്ങൾ കുറവായിരുന്ന അക്കാലത്ത് എം.എസ്. മേനോന്റെ വീട്ടിൽ തങ്ങിയായിരുന്നു മുഴുവൻ പ്രവർത്തനങ്ങളും ഏകോപിപ്പിച്ചിരുന്നത്.

അന്ന് പ്രചാരണത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത് എം.എസ്. മേനോന്റെ പൊക്കം കൂടിയ റാലി സൈക്കിളായിരുന്നു. മേനോൻ മുന്നിൽ ആഞ്ഞു സൈക്കിൾ ചവിട്ടുമ്പോൾ, പിന്നിലെ കാരിയറിലിരുന്ന് നാട്ടുകാരെയും വോട്ടർമാരെയും കൈവീശിക്കാണിച്ച് അനുഗ്രഹം തേടുന്ന ലീഡറുടെ ചിത്രം ഇന്നും പഴമക്കാരുടെ മനസ്സിൽ മായാതെയുണ്ട്.

ആ സൈക്കിളിനു പിന്നാലെ തെല്ലും തളരാതെ മൈദപ്പശയുടെ ബക്കറ്റും പോസ്റ്ററുകളുമായി ഓടിനടന്ന ഒരു പത്തുവയസ്സുകാരനുണ്ടായിരുന്നു—പുഞ്ചപ്പറമ്പിലെ പെരുമ്പിലായി അബൂബക്കറിന്റെ മകനും പിൽക്കാലത്ത് അറിയപ്പെടുന്ന ഐഎൻടിയുസി നേതാവുമായ ഉദുമാൻ എന്ന ഉസ്മാൻ. ലീഡറുടെ കണ്ണുകൾ നീളുന്ന, വിരൽത്തുമ്പുകൾ ചലിക്കുന്ന ഓരോ ചുമരുകളിലേക്കും ഓടിയെത്തി പോസ്റ്ററുകൾ ഒട്ടിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ആ ബാലന്റെ ചുമതല. ഒരു നാടിന്റെ ഹൃദയത്തുടിപ്പ് തൊട്ടറിഞ്ഞ് കരുണാകരൻ നടത്തിയ ആ താഴെത്തട്ടിലുള്ള ജനസമ്പർക്കമാണ് പിൽക്കാലത്ത് മാളയെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉരുക്കുകോട്ടയാക്കി മാറ്റിയത്.

1984-ലെ മുകുന്ദപുരം അത്ഭുതം

1984-ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ സീറ്റ് വിഭജന ചർച്ചകൾ കൊടുമ്പിരിക്കൊള്ളവെ മുന്നണി സമവാക്യങ്ങൾക്കായി കേരള കോൺഗ്രസ് (ജെ) വിഭാഗത്തിന് മുകുന്ദപുരം സീറ്റ് കോൺഗ്രസ് വിട്ടുകൊടുത്തു. തുടർന്ന് പാർട്ടിയുടെ സ്ഥാനാർത്ഥിയായി കെ. മോഹൻദാസ് എന്ന ഒരു അജ്ഞാതന്റെ പേര് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. കേരള കോൺഗ്രസിന്റെ ആന ചിഹ്നത്തിലാണ് മത്സരിച്ചതെങ്കിലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ കേരള കോൺഗ്രസ് പാർട്ടിയുമായി യാതൊരു മുൻബന്ധവും മോഹൻദാസിന് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

കേരള കോൺഗ്രസ് ചെയർമാനായ പി.ജെ. ജോസഫ് തന്റെ ജീവിതത്തിൽ അതുവരെ കണ്ടിട്ടുപോലുമില്ലാത്ത ആളായിരുന്നു മോഹൻദാസ്. എന്നാൽ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം വന്നപ്പോൾ അമ്പരപ്പിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ അട്ടിമറിയാണ് സംഭവിച്ചത്; ആന ചിഹ്നത്തിൽ മോഹൻദാസ് 45,000 വോട്ടുകളുടെ ഭീമമായ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ വിജയിച്ച് പാർലമെന്റിലെത്തി. പാർട്ടി സംവിധാനങ്ങൾക്കപ്പുറം ലീഡറുടെ അദൃശ്യമായ തന്ത്രങ്ങളിലൂടെ ആ അത്ഭുതം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു എന്നത് ഇന്നും രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർക്ക് അജ്ഞാതമായി തുടരുന്നു.

1991-ലെ അഗ്നിപരീക്ഷയും കോണത്തുകുന്നിലെ രഹസ്യയോഗവും

1991-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മാളയിൽ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ ഒരു അഗ്നിപരീക്ഷയായിരുന്നു. കാരണം, ലീഡറുടെ രാഷ്ട്രീയ തട്ടകത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ നേരിടാനെത്തിയത് കരുണാകരൻ തന്നെ കൈപിടിച്ചു വളർത്തി വലുതാക്കിയ ജനകീയനായ സഖാവ് വി.കെ. രാജനായിരുന്നു. മാളയുടെ മുക്കുമൂലകൾ കൃത്യമായി അറിയാവുന്ന വി.കെ. രാജൻ ലീഡറുടെ ഉറച്ച വോട്ടുബാങ്കുകളിൽ വിള്ളലുകൾ വീഴ്ത്താൻ തുടങ്ങിയതോടെ മത്സരം കനത്തു. ഇതിനുപുറമെ തൃശൂരിലെ പി.ടി. മാനുവൽ സൺസിന്റെ വൻ സാമ്പത്തിക ഒഴുക്കും മണ്ഡലത്തിൽ ഇടതിന്റെ പ്രചാരണത്തിന് ചൂടുപകർന്നു.

മത്സരം കൈവിട്ടുപോകാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ലീഡർ തന്റെ വിശ്വസ്തരുടെ അടിയന്തര രഹസ്യയോഗം വിളിച്ചുചേർത്തു. കോണത്തുകുന്ന് ജങ്ഷനിലുള്ള എം.എസ്. മേനോന്റെ കളത്തിലായിരുന്നു ആ നിർണ്ണായക കൂടിക്കാഴ്ച. അണികളിലെ അലംഭാവം മാറ്റി ഉത്തേജനം പകരണമെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ചേർന്ന യോഗത്തിൽ ബാഹുലേയൻ, എം.എസ്. വേണു, വി.എം. അലിയാർ, ഐഷ ലത്തീഫ്, കമാൽ കാട്ടകത്ത്, മാധവൻ നായർ, കോന്തു പ്രഭാകരൻ, സനൽ, സലിം അറക്കൽ, അനീഷ്, അബ്ദുക്ക, മോഹൻദാസ് തുടങ്ങിയ നേതാക്കളും പ്രവർത്തകരും സന്നിഹിതരായിരുന്നു.

കണക്കിലെ കിറുകൃത്യത

എം.എസ്. മേനോന്റെ കളത്തിൽ ചേർന്ന യോഗത്തിൽ വോട്ടിങ് നില വിലയിരുത്തുമ്പോൾ ലീഡർ പെട്ടെന്ന് കമാൽ കാട്ടകത്തിനോട് ചോദിച്ചു: "കമാൽ സാഹിബ്, എത്ര വോട്ട് ഇവിടെനിന്നും എനിക്ക് കൂടുതൽ പിടിച്ചു തരാൻ സാധിക്കും?" ആയിരം വോട്ടുകൾ അധികം തരാമെന്നായിരുന്നു കമാലിന്റെ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെയുള്ള മറുപടി. എന്നാൽ, കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ കണക്കുകൾ വിരൽത്തുമ്പിൽ കൊണ്ടുനടന്നിരുന്ന ലീഡർ സ്വതസിദ്ധമായ ശൈലിയിൽ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: "ആയിരം അധികമൊന്നും വേണ്ട, അഞ്ഞൂറ് വോട്ടുകൾക്ക് താഴോട്ട് പോകാതെ നോക്കിയാൽ മതി; ഇത്തവണ നമ്മൾ കേരളത്തിൽ തൊണ്ണൂറ് സീറ്റുകൾ നേടി അധികാരത്തിൽ വരും."

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം പുറത്തുവന്നപ്പോൾ രാഷ്ട്രീയ കേരളം ലീഡറുടെ ആ കണക്കുകൂട്ടലിനു മുന്നിൽ അമ്പരന്നുനിന്നു. ലീഡർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയതുപോലെ വെള്ളാങ്ങല്ലൂർ പഞ്ചായത്തിൽ മാത്രം കൃത്യം 490 (480) വോട്ടുകൾക്ക് അദ്ദേഹം പിന്നിലായി. യുഡിഎഫ് ആകട്ടെ കൃത്യമായി 89 സീറ്റുകൾ നേടി ഭരണത്തിലേറി. ഏറ്റുമാനൂർ മണ്ഡലത്തിൽ യുഡിഎഫ് സ്ഥാനാർത്ഥി ബാബു ചാഴികാടൻ പ്രചാരണത്തിനിടയിൽ ഇടിമിന്നലേറ്റ് മരണപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് അവിടെ അന്ന് വോട്ടെടുപ്പ് നടന്നിരുന്നില്ല. പിന്നീട് നടന്ന ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ തോമസ് ചാഴികാടൻ ജയിച്ചുകയറിയതോടെ, ലീഡർ നേരത്തെ പ്രവചിച്ച കൃത്യം 90 എന്ന സംഖ്യ യുഡിഎഫ് പൂർത്തിയാക്കി.

ആളൂരിലെ രാഷ്ട്രീയ സർജിക്കൽ സ്ട്രൈക്കും കോക്കാട്ട് ദൗത്യവും

1991-ലെ നിയമസഭാ പോരാട്ടം മാളയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും കലുഷിതമായ രാഷ്ട്രീയ യുദ്ധഭൂമിയായി മാറിയത് സിപിഐയുടെ മാസ്റ്റർ സ്ട്രോക്കിലൂടെയായിരുന്നു. കൊടുങ്ങല്ലൂരിന്റെ സിറ്റിംഗ് എംഎൽഎയും അടിത്തട്ടിൽ വൻ ജനസ്വാധീനവുമുള്ള നേതാവുമായ സഖാവ് വി.കെ. രാജനെത്തന്നെ കരുണാകരനെ പൂട്ടാൻ എൽഡിഎഫ് കളത്തിലിറക്കി.

കരുണാകരന്റെ വിശ്വസ്തനായിരുന്ന വി.കെ. രാജന് മാളയിലെ ഓരോ മുക്കുമൂലയും കാണാപ്പാഠമായിരുന്നു. ഇതിനുപുറമെ, തൃശൂരിലെ വൻകിട വാണിജ്യശക്തിയായ പി.ടി. മാനുവൽ സൺസ് ഗ്രൂപ്പ് കരുണാകരനെ എന്തുവിലകൊടുത്തും വീഴ്ത്തുക എന്ന ഒറ്റ ലക്ഷ്യത്തോടെ മാള മണ്ഡലത്തിൽ വൻതോതിൽ പണമൊഴുക്കി. സഖാവ് വി.കെ. രാജൻ കരൂപ്പടന്നയിലെയും പുത്തൻചിറയിലെയും പരമ്പരാഗത യുഡിഎഫ് വോട്ടുകൾ മറിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ മണ്ഡലത്തിൽ കടുത്ത അപകടം മണത്തു.

പരാജയം തൊട്ടുമുന്നിൽ കണ്ട ആ നിർണ്ണായക നിമിഷത്തിലാണ് ലീഡർ തന്റെ തുറുപ്പുചീട്ട് പുറത്തെടുത്തത്. രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സ്ഥിരമായ ശത്രുക്കളോ മിത്രങ്ങളോ ഇല്ലെന്ന സത്യം നന്നായറിയാവുന്ന ലീഡർ, തന്റെ പഴയ രാഷ്ട്രീയ ശത്രുവായിരുന്ന ആളൂരിലെ പ്രബലൻ പോൾ കോക്കാട്ടിനെ നേരിൽ ചെന്നുകണ്ടു.

ആളൂരിന്റെ വികസനക്കുതിപ്പിന് വഴിതുറക്കുന്ന 'കേരള ഫീഡ്സ്' എന്ന വൻകിട കാലിത്തീറ്റ നിർമ്മാണ ഫാക്ടറി മണ്ഡലത്തിൽ സ്ഥാപിക്കാമെന്ന തകർപ്പൻ വാഗ്ദാനം മുന്നോട്ടുവെച്ച് കോക്കാട്ടിനെ ലീഡർ കൂടെ നിർത്തി. ആ ഒറ്റ മാസ്റ്റർ പ്ലാനിൽ പരമ്പരാഗതമായി കട്ട ഇടതുകോട്ടയായിരുന്ന ആളൂരിലെ വോട്ടുകൾ ഒറ്റരാത്രികൊണ്ട് ലീഡറുടെ പെട്ടിയിലേക്ക് മറിഞ്ഞു.

ആളൂരിലെ വോട്ടുകൾ അങ്ങനെ സമർത്ഥമായി മറിച്ചില്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ കരുണാകരൻ എന്ന അതികായൻ അന്ന് മാളയിൽ എട്ടുനിലയിൽ പൊട്ടിത്തകർന്നുപോകുമായിരുന്നു. വോട്ടെണ്ണൽ തീപാറിയപ്പോൾ സംസ്ഥാനത്ത് ഏറ്റവും ഒടുവിൽ പ്രഖ്യാപിച്ച ഫലവും മാളയുടേതായിരുന്നു. കേവലം 2,474 വോട്ടുകളുടെ നേരിയ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ ലീഡർ പൊരുതി ജയിച്ചുകയറി കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി.

കൊടുങ്കാറ്റുകളെ അതിജീവിച്ച് വിജയക്കൊടി പാറിച്ച ലീഡർ തന്റെ വിശ്വസ്തരെ നെഞ്ചോട് ചേർക്കാൻ മറന്നില്ല; ആ പോരാട്ടത്തിന് കരുത്തുപകർന്ന വനിതാ നേതാവ് സാവിത്രി ലക്ഷ്മണന് മുകുന്ദപുരം പാർലമെന്റ് സീറ്റ് നൽകി വിജയിപ്പിച്ചെടുത്തുകൊണ്ട് രാഷ്ട്രീയത്തിലെ വാക്കിന്റെയും പ്രതിബദ്ധതയുടെയും വില അദ്ദേഹം വീണ്ടും തെളിയിച്ചു.

വോട്ട് മറിക്കലിലെ 'മാള മോഡലും' പിൽക്കാല രാഷ്ട്രീയവും

1991-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കരുണാകരനെ എന്തുവിലകൊടുത്തും മലർത്തിയടിക്കാൻ ഇടതുപക്ഷം ആസൂത്രണം ചെയ്ത ചില കുനുഷ്ട് ബുദ്ധികൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രത്തിലെ കൗതുകകരമായ ഏടാണ്. പിൽക്കാലത്ത് ദേശീയതലത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ കണ്ണുവെട്ടിച്ചും മറ്റും പല പാർട്ടികളും ബിജെപിയും അടക്കം പയറ്റുന്ന സൂക്ഷ്മ വോട്ട് കൈകാര്യ തന്ത്രങ്ങളുടെ ഒരു ആദ്യകാല 'മാള മോഡൽ' പരീക്ഷണമായിരുന്നു അന്ന് മണ്ഡലത്തിൽ അരങ്ങേറിയത്. വോട്ടർപട്ടികയിലെ പഴുതുകൾ പരമാവധി ചൂഷണം ചെയ്തുകൊണ്ട് ലീഡറുടെ ഭൂരിപക്ഷം കുത്തനെ ഇടിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയായിരുന്നു ഈ ആസൂത്രിത നീക്കം.

മാളയിൽ നിന്നും മറ്റ് മണ്ഡലങ്ങളിലേക്ക് കല്യാണം കഴിച്ചുപോയ ഇടതുപക്ഷ കുടുംബങ്ങളിലെ സ്ത്രീകളെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നാളിൽ സംഘടിതമായി തിരിച്ചെത്തിച്ചായിരുന്നു ഈ അട്ടിമറിക്ക് കളമൊരുക്കിയത്. മാളയിൽ ജനിച്ചുവളർന്ന് ഇരിങ്ങാലക്കുട, ചാലക്കുടി, പറവൂർ, വടക്കേക്കര, അങ്കമാലി തുടങ്ങിയ സമീപപ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് വിവാഹം കഴിഞ്ഞുപോയ പെൺകുട്ടികളുടെ പേരുകൾ മാളയിലെ വോട്ടർപട്ടികയിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കാതെ ഭദ്രമായി നിലനിർത്തിയിരുന്നു.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ദിവസം വാഹനങ്ങൾ ഏർപ്പാടാക്കി ഇവരെ കൂട്ടത്തോടെ മാളയിലെ ബൂത്തുകളിൽ എത്തിച്ച് വോട്ട് ചെയ്യിച്ചാണ് കരുണാകരന്റെ പരമ്പരാഗത ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ ഇടതുപക്ഷം വിള്ളലുണ്ടാക്കിയത്. വോട്ടുബാങ്ക് രാഷ്ട്രീയത്തിലെ അത്തരം സകല കുതന്ത്രങ്ങളെയും അതിജീവിച്ചാണ് അന്ന് 2,474 വോട്ടുകൾക്ക് ലീഡർ വിജയക്കൊടി പാറിച്ചത്.

മധ്യപ്രദേശ് ജീപ്പുകളുടെ മുന്നറിയിപ്പും മാളയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ആവേശവും

ഒരു കൊല്ലം മുൻപ് നടന്ന ജില്ലാ കൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കേരളം തൂത്തുവാരിയതിന്റെ വല്ലാത്തൊരു ധാർഷ്ട്യത്തിലായിരുന്നു 1991-ൽ എൽഡിഎഫ്. സിഐടിയു എന്ന സംഘടനയെ കയറൂരി വിട്ട് ഭീകരാന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുകയും, എം.വി.ആർ പാർട്ടി വിട്ടതിനുശേഷം ഡിഫി അണികളിൽ വലിയ വളർച്ച നേടുകയും ചെയ്ത കാലഘട്ടമായിരുന്നു അത്.

അതിന്റെ ഭാഗമായി മാളയെ മറ്റൊരു കണ്ണൂരാക്കാനായിരുന്നു അവരുടെ ശ്രമം. മാളയിലെ പ്രമുഖ നേതാക്കളായ പെരേപ്പാടന്റെ കാറും അലിമാഷിന്റെ കാറും തല്ലിത്തകർത്ത് മണ്ഡലത്തിലുടനീളം ഭീതി വിതച്ച് യുഡിഎഫ് അണികളെ നിഷ്ക്രിയരാക്കാൻ എൽഡിഎഫ് ശ്രമിച്ചു. അക്രമങ്ങൾ അതിരുകടന്ന ആ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മാളയിൽ വെച്ച് കരുണാകരൻ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന സാക്ഷാൽ ബെൻസ് കാർ പോലും തകർക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി.

ഈ അക്രമങ്ങളും ഭീഷണികളും കണ്ട് ഭയന്നുവിറച്ച പ്രവർത്തകർ വിവരങ്ങൾ ലീഡറെ അറിയിച്ചപ്പോൾ, അദ്ദേഹം തെല്ലും പരിഭ്രാന്തനായില്ല. തികച്ചും ശാന്തമായി അദ്ദേഹം അണികൾക്ക് നൽകിയ മറുപടി ഇതായിരുന്നു: "നിങ്ങൾ പേടിക്കേണ്ടതില്ല. ഓരോരോ മണിക്കൂറിലും മധ്യപ്രദേശ് രജിസ്ട്രേഷനിലുള്ള ജീപ്പുകൾ നിങ്ങളുടെ റോഡുകളിൽ റോന്തുചുറ്റുന്നത് കാണാം. ഹിന്ദി അറിയാവുന്നവർ അവരോട് കാര്യങ്ങൾ പറഞ്ഞാൽ മതി, ബാക്കി അവർ നോക്കിക്കൊള്ളും.

" വെറുമൊരു വാക്കിലൊതുങ്ങിയില്ല ആ മുന്നറിയിപ്പ്; 1991-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഇടതുപക്ഷം അട്ടിമറിക്കാൻ തുനിഞ്ഞപ്പോൾ വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും, പ്രത്യേകിച്ച് മധ്യപ്രദേശിൽ നിന്നും ആളുകളെയും ഒപ്പം മഹിന്ദ്ര ജീപ്പുകളെയും വരെ ലീഡർ മാളയുടെ മണ്ണിലിറക്കി കാവലൊരുക്കി. ആ ഉറപ്പിൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകരുടെ ഭയം പമ്പകടന്നു.

മാളയിൽ കരുണാകരനുവേണ്ടി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിന് ഇറങ്ങുക എന്നത് അണികൾക്ക് എന്നും വല്ലാത്തൊരു ഹരവും ഉത്സവവുമായിരുന്നു. കേരളം അന്നുവരെ കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത വിധം വർണ്ണപ്പകിട്ടാർന്ന കളർ പോസ്റ്ററുകളും കൂറ്റൻ ബാനറുകളും ഡൽഹിയിൽനിന്ന് നേരിട്ടെത്തിച്ച ബാഡ്ജുകളും സ്റ്റിക്കറുകളുമെല്ലാം കൊണ്ട് മണ്ഡലം തിളങ്ങിനിന്നു.

വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽനിന്നെത്തിയ മഹിന്ദ്ര ജീപ്പുകളുടെ നിര മാളയിലെ വഴികളിൽ സുപരിചിതമായ കാഴ്ചയായി മാറി. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സർവ്വ പ്രതാപവും സാങ്കേതിക തികവും സ്വന്തം മണ്ഡലത്തിലെ കൊച്ചുഗ്രാമങ്ങളിലേക്ക് ഒഴുക്കിവിട്ട ലീഡറുടെ ആ പ്രചാരണ തന്ത്രങ്ങൾ മാളയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചരിത്രത്തിലെ മായാത്ത അധ്യായമാണ്.

ബോണറ്റിൽ കയറിനിന്ന സിംഹഗർജ്ജനം: മാളയെ വിറപ്പിച്ച ലീഡറുടെ അസാധാരണ പോരാട്ടവീര്യം

1991-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണം അതിന്റെ ഏറ്റവും മൂർദ്ധന്യത്തിലെത്തി നിന്ന നാളുകളായിരുന്നു അത്. എന്തുവിലകൊടുത്തും കരുണാകരനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തട്ടകമായ മാളയിൽ തളയ്ക്കണമെന്ന് ഉറപ്പിച്ചുറച്ച് ഇടതുപക്ഷം സർവ്വശക്തിയുമെടുത്ത് കളത്തിലിറങ്ങിയ സമയം. ജില്ലാ കൗൺസിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ വൻ വിജയത്തിന്റെ അഹങ്കാരവും, അക്രമങ്ങളിലൂടെ ഭയത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ചില പ്രാദേശിക ശ്രമങ്ങളും അന്ന് മണ്ഡലത്തിൽ നിലനിന്നിരുന്നു.

അത്തരമൊരു കലുഷിതമായ അന്തരീക്ഷത്തിലാണ് കോൺഗ്രസ് മുന്നണിയുടെ പ്രചാരണത്തിനായി സിപിഎമ്മിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പേടിസ്വപ്നമായി മാറിയ സാക്ഷാൽ എം.വി. രാഘവനെയും കൂട്ടി കെ. കരുണാകരൻ കോണത്തുകുന്നിലെത്തുന്നത്. തളിക്കുളം ഹാജിയാരുടെ കെട്ടിടത്തിന് മുന്നിലായിരുന്നു യുഡിഎഫിന്റെ ആ വാശിയേറിയ പൊതുയോഗം സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നത്.

യോഗത്തിൽ പ്രസംഗിക്കാനായി മൈക്കിന് മുന്നിലേക്ക് കടന്നുവന്നത് വാഗ്വാദങ്ങളിലൂടെ എതിരാളികളെ മുൾമുനയിൽ നിർത്തുന്ന തീപ്പൊരി നേതാവ് എം.വി.ആർ ആയിരുന്നു. രാഘവൻ സംസാരിച്ചുതുടങ്ങിയാൽ കാര്യങ്ങൾ കൈവിട്ടുപോകുമെന്ന് ഭയന്ന എൽഡിഎഫുകാർ ആ പൊതുയോഗം അലങ്കോലപ്പെടുത്താൻ മനഃപൂർവ്വം ഒരു കുതന്ത്രം മെനഞ്ഞു. യോഗസ്ഥലത്തിന് തൊട്ടടുത്ത് ഉച്ചഭാഷിണി കെട്ടിവെച്ച്, കാതടപ്പിക്കുന്ന ശബ്ദത്തിൽ അവർ വിപ്ലവഗാനങ്ങൾ വെച്ച് വലിയ ബഹളമുണ്ടാക്കി. മൈക്കിലെ ശബ്ദം കേൾക്കാത്തവിധം വലിയ ശബ്ദത്തിൽ പാട്ട് മുഴങ്ങിയതോടെ എം.വി.ആറിന് പ്രസംഗം മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുപോകാൻ കഴിയാത്ത സ്ഥിതിയായി.

പ്രകോപിതനായ എം.വി.ആർ ഒട്ടും വിട്ടുകൊടുക്കാൻ തയ്യാറായില്ല. അദ്ദേഹം മൈക്കുമെടുത്ത് യോഗസ്ഥലത്ത് കിടന്നിരുന്ന പ്രചാരണ ജീപ്പിന്റെ മുൻഭാഗത്തെ ബോണറ്റിലേക്ക് ചാടിക്കയറി നിന്ന് ഉച്ചത്തിൽ ആക്രോശിച്ചുകൊണ്ട് പ്രസംഗിക്കാൻ തുടങ്ങി. യോഗം വലിയൊരു സംഘർഷത്തിലേക്ക് നീങ്ങുമെന്ന അവസ്ഥ.

പൊതുവേ ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഭരണാധികാരികളോ മുതിർന്ന നേതാക്കളോ സുരക്ഷ നോക്കി കാറിലോ വേദിയിലോ അടങ്ങിയിരിക്കുകയാണ് പതിവ്. എന്നാൽ, മുഖ്യമന്ത്രിയാകാൻ പോകുന്ന കെ. കരുണാകരൻ എന്ന പടനായകന്റെ ചോര തിളച്ചത് മറ്റൊരർത്ഥത്തിലായിരുന്നു. തന്റെ സഹപ്രവർത്തകനെ വേദിയിൽ ഒറ്റപ്പെടുത്താനോ എതിരാളികളുടെ വെല്ലുവിളിക്ക് മുന്നിൽ തലകുനിക്കാനോ അദ്ദേഹം ഒരുക്കമായിരുന്നില്ല.

പ്രായത്തിന്റെ അവശതകളോ, തന്റെ ഔദ്യോഗിക പദവിയുടെ ഗൗരവമോ, വസ്ത്രധാരണത്തിന്റെ ചിട്ടകളോ ഒന്നും ലീഡർ നോക്കിയില്ല. ഉടുത്തിരുന്ന വെളുത്ത മുണ്ട് ഒറ്റ മടക്കിക്കുത്തി, വലിഞ്ഞുമുറുകിയ മുഖത്തോടെ അദ്ദേഹം ആ ജീപ്പിന്റെ ബോണറ്റിലേക്ക് വലിഞ്ഞുകയറി എം.വി.ആറിനൊപ്പം നിവർന്നുനിന്നു!

സംസ്ഥാനത്തെ നയിക്കാൻ പോകുന്ന ഒരു മഹാഭരണാധികാരി, ജീവൻ പോലും പണയംവെച്ച് തുറന്ന ജീപ്പിന്റെ ബോണറ്റിൽ ഇരുകൈകളും വീശി അക്രമരാഷ്ട്രീയത്തെ നേർക്കുനേർ വെല്ലുവിളിക്കുന്നത് കണ്ട് ആ നാട്ടിൻപുറവും സദസ്സും എതിരാളികളും ഒരുപോലെ സ്തംഭിച്ചുപോയി. ലീഡറുടെ കണ്ണുകളിൽ ആളിക്കത്തിയ ആ വീര്യവും സിംഹഗർജ്ജനവും കണ്ട് അന്തരീക്ഷം അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ നിശ്ചലമായി.

കരുണാകരൻ തെരുവിൽ ജീപ്പിൻമുകളിൽ കയറിനിന്ന് പോരാടാൻ തുടങ്ങിയാൽ അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യാഘാതം അതിഭീകരമായിരിക്കുമെന്നും, കാര്യങ്ങൾ വലിയ ചോരച്ചൊരിച്ചിലിലേക്ക് വഴിമാറുമെന്നും സിപിഎമ്മിലെ മുതിർന്ന വിവേകമതികളായ നേതാക്കൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അവർ ഒട്ടും വൈകാതെ ഇടപെട്ട് ഉച്ചഭാഷിണിയിലെ പാട്ടുകൾ ഉടൻതന്നെ നിർത്തിവെപ്പിച്ചു. തോക്കിൻമുനയിലോ ഗുണ്ടാവിളയാട്ടങ്ങൾക്ക് മുന്നിലോ പതറാത്ത ഒരു നേതാവിന്റെ ചങ്കൂറ്റം എന്താണെന്ന് തെളിയിച്ച ആ നിമിഷം, കരുണാകരൻ വെറുമൊരു സ്ഥാനാർത്ഥിയല്ല, മറിച്ച് നെഞ്ചുവിരിച്ചു പടവെട്ടുന്ന കേരളത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ 'ലീഡർ' തന്നെയാണെന്ന് ഒരിക്കൽക്കൂടി അരക്കിട്ടുറപ്പിച്ചു.

വാഴപ്പിണ്ടി രാഷ്ട്രീയം: മാളയിലെ തെരുവ് പോരാട്ടവും ലീഡറുടെ തന്ത്രവും

1991-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് ഒരാഴ്ച മാത്രം ബാക്കിനിൽക്കെ, മാള മണ്ഡലത്തിൽ രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണം അതിന്റെ മൂർദ്ധന്യത്തിലെത്തി നിൽക്കുകയായിരുന്നു. സാധാരണ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ റോഡരികുകളിൽ തോരണങ്ങളും കൊടികളും കെട്ടാൻ വാഴപ്പിണ്ടികൾ (വാഴയുടെ തണ്ട്) റോഡരികിൽ കുഴിച്ചിട്ട് അതിൽ കൊടിക്കമ്പുകൾ നാട്ടുന്ന ഒരു നാടൻ പ്രചാരണരീതി അക്കാലത്ത് സാധാരണമായിരുന്നു.

അത്തരമൊരു ദിവസം മണ്ഡലപര്യടനത്തിനിറങ്ങിയ കരുണാകരൻ മനക്കലപ്പടി മുതൽ കോണത്തുകുന്ന് വരെയുള്ള പ്രധാന റോഡിലേക്ക് കടന്നപ്പോൾ കണ്ടത് എൽഡിഎഫ് പ്രവർത്തകർ റോഡിന്റെ ഇരുവശവും കയ്യടക്കി വാഴപ്പിണ്ടികൾ നാട്ടി അതിൽ നിറയെ ചുവപ്പുകൊടികൾ കുത്തിനിർത്തി പ്രദേശം മുഴുവൻ ചുവപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന കാഴ്ചയാണ്.

തന്റെ സ്വന്തം കോട്ടയിൽ എതിരാളികൾ ഇത്രയും മേൽക്കൈ നേടി റോഡ് കൈയടക്കി പ്രചാരണം നടത്തുന്നത് കണ്ട ലീഡർക്ക് അത് സഹിക്കാനായില്ല. ആ വീഥിയിൽ കുരുത്തോലകൾ കൊണ്ട് കമാനം ഉണ്ടാക്കിക്കൊണ്ടിരുന്ന കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകൻ യാക്കൂബിന്റെ വീടിനു മുന്നിൽ അദ്ദേഹം വണ്ടി നിർത്തി. ഇറങ്ങിച്ചെന്ന ലീഡർ ഒട്ടും ദാക്ഷിണ്യമില്ലാതെ അണികളോട് ചൂടായി: "എന്തിനാടോ നിങ്ങളൊക്കെ മുഖത്ത് താടിയും മീശയും വെച്ച് നടക്കുന്നത്? സ്വന്തം മണ്ഡലത്തിലെ വഴികൾ മുഴുവൻ അവന്മാർ കൊടികുത്തി ഭരിക്കുമ്പോൾ കയ്യുംകെട്ടി നോക്കിനിൽക്കാൻ നാണമില്ലേ തനിക്കൊക്കെ?"

നേതാവിന്റെ ആ ശാസനയും രോഷവും കേട്ടയുടൻ മോഹനൻ പറഞ്ഞു: "ലീഡർ തെല്ലും വിഷമിക്കേണ്ട, രണ്ടു മണിക്കൂർ കഴിഞ്ഞ് ഈ വഴി തിരിച്ചു വാ, അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ എന്താണെന്ന് കാണിച്ചുതരാം!"

എന്നാൽ, ആവേശത്തിൽ അടിപിടിയുണ്ടാക്കാൻ പ്രവർത്തകർ മുതിരുമെന്ന് ലീഡർ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. തിരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ തൊട്ടുമുൻപിൽ ഒരു ക്രമസമാധാന പ്രശ്നമുണ്ടായാൽ അത് പാർട്ടിയെ ദോഷമായി ബാധിക്കുമെന്ന് നല്ല ബോധ്യമുള്ള ലീഡർ അണികൾക്ക് കർശനമായ ഒരു മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി: "അവരുടെ ഒരു കൊടിയോ വാഴപ്പിണ്ടിയോ നിങ്ങൾ തൊടുകയോ നശിപ്പിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്. അടിപിടികൂടാൻ നമുക്ക് സമയമില്ല; നമ്മളെ പ്രകോപിപ്പിച്ച് ഒരു സംഘർഷമുണ്ടാക്കാൻ കാത്തിരിക്കുകയാണ് അവർ. ബുദ്ധികൊണ്ടാണ് മറുപടി കൊടുക്കേണ്ടത്."

ലീഡർ പോയതോടെ പ്രവർത്തകർ കച്ചകെട്ടിയിറങ്ങി. അവർ ആ പ്രദേശത്തെ പറമ്പുകളിൽ നിന്ന് കിട്ടാവുന്നത്ര വാഴകൾ വെട്ടിപ്പിഴുത് വാഴപ്പിണ്ടികൾ നിരത്തി. ഇടതുപക്ഷം നാട്ടിയിരുന്ന ഓരോ ചുവപ്പുകൊടിയുള്ള വാഴപ്പിണ്ടികൾക്കും തൊട്ടടുത്തായി കോൺഗ്രസിന്റെ വെള്ളക്കൊടിയും ലീഗിന്റെ പച്ചക്കൊടിയും ചേർത്തുവെച്ച വാഴപ്പിണ്ടികൾ ഇടവിട്ട് ഇടവിട്ട് ഉറപ്പിച്ചു.

എതിരാളികളുടെ ഒരു കൊടി പോലും തൊടാതെ, അതിനേക്കാൾ ഇരട്ടി ശക്തിയിൽ യുഡിഎഫ് കൊടികൾ തെരുവിൽ നിരന്നു. രണ്ടു മണിക്കൂർ കഴിഞ്ഞ് ലീഡറുടെ വാഹനം ആ വഴി തിരികെ എത്തുമ്പോൾ, എൽഡിഎഫിന്റെ ഒറ്റനിറത്തിലുള്ള ആധിപത്യം മാറി ആ പാതയോരം മുഴുവൻ ചുവപ്പും വെള്ളയും പച്ചയും ഒന്നിടവിട്ട് മിന്നിത്തിളങ്ങുന്ന മനോഹരമായ കാഴ്ചയായി മാറിയിരുന്നു.

എതിരാളികളെ പ്രകോപിപ്പിക്കാതെയും അക്രമം ഉണ്ടാക്കാതെയും അവരെ രാഷ്ട്രീയമായി നിഷ്പ്രഭമാക്കാൻ അണികളെ പ്രാപ്തരാക്കിയ ലീഡറുടെ അസാധാരണ ബുദ്ധിയുടെയും, ലീഡറുടെ ഒരു വാക്കിന് ജീവൻ കൊടുക്കാൻ തയ്യാറായ മാളയിലെ അണികളുടെ വിശ്വസ്തതയുടെയും തെളിവായിരുന്നു ആ 'വാഴപ്പിണ്ടി രാഷ്ട്രീയം'.

ബാലറ്റ് പെട്ടിയിലെ കൃത്രിമവും ലീഡറുടെ പുഞ്ചിരിയും

1991-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നാളിൽ പോളിംഗ് ബൂത്തുകളിൽ വോട്ടെടുപ്പ് പുരോഗമിക്കവെ അസാധാരണമായ ഒരു തട്ടിപ്പ് അരങ്ങേറി. ഉറച്ച കോൺഗ്രസ് കുടുംബമായ അനിയത്തിയമ്മയുടെ മകൾ ശോഭന മേനോൻ അബുദാബിയിൽനിന്ന് നാട്ടിലെത്തി വോട്ട് ചെയ്യാനായി ആ ബൂത്തിലെത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന പ്രിസൈഡിങ് ഓഫീസർ ശോഭനയ്ക്ക് ലോക്സഭയിലേക്കുള്ള ബാലറ്റ് പേപ്പർ മാത്രം നൽകുകയും നിയമസഭയിലേക്കുള്ള ബാലറ്റ് പേപ്പർ കൊടുക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്തു.

സംശയം തോന്നിയ ശോഭന ഉടൻതന്നെ പുറത്തിറങ്ങി കോൺഗ്രസ് പോളിംഗ് ഏജന്റുമാരെ വിവരം അറിയിച്ചു. അന്വേഷിച്ചപ്പോഴാണ് സാധാരണക്കാരായ വോട്ടർമാർക്ക് ലോക്സഭയിലേക്കുള്ള ബാലറ്റ് മാത്രം നൽകി, നിയമസഭയിലേക്കുള്ളതിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ തന്നെ വോട്ട് കുത്തി പെട്ടിയിടുകയായിരുന്നു എന്ന ഞെട്ടിപ്പിക്കുന്ന വിവരം പുറത്തുവന്നത്.

കൃത്യം ആ സമയത്തുതന്നെയാണ് അപ്രതീക്ഷിതമായി മണ്ഡലപര്യടനത്തിന്റെ ഭാഗമായി ലീഡർ കെ. കരുണാകരന്റെ കാർ ആ ബൂത്തിനുമുന്നിൽ വന്നുനിന്നത്. ബൂത്ത് സന്ദർശനത്തിനായി അകത്തേക്ക് കയറിയ ലീഡറോട് പ്രവർത്തകർ ഉടൻതന്നെ കാര്യം ധരിപ്പിച്ചു. ബഹളങ്ങളോ പരാതികളോ തർക്കങ്ങളോ ഇല്ലാതെ, ആ പ്രിസൈഡിങ് ഓഫീസറുടെ തൊട്ടടുത്തെത്തിയ കരുണാകരൻ സ്വതസിദ്ധമായ ശൈലിയിൽ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുറത്ത് സ്നേഹത്തോടെ ഒന്നമർത്തി തട്ടി.

ആ പുഞ്ചിരിയിലും സ്പർശനത്തിലും ഒളിഞ്ഞിരുന്ന ഭരണാധികാരിയുടെ ശാസനയും മുന്നറിയിപ്പും കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കിയ ആ ഉദ്യോഗസ്ഥൻ നടുങ്ങിവിറച്ചു; പിന്നീട് എന്താണ് സംഭവിച്ചതെന്ന് ആർക്കും അറിയില്ലെങ്കിലും ആ ബൂത്തിൽ പിന്നീട് ഒരു കള്ളവോട്ടും വീണില്ല, ജനാധിപത്യം അവിടെ സുരക്ഷിതമായി പുലർന്നു.

സത്യപ്രതിജ്ഞാ നാളിലെ ആലിംഗനം

1991-ൽ ഭരണം നേടി കന്റോൺമെന്റ് ഹൗസിൽ സത്യപ്രതിജ്ഞയുടെ ഒരുക്കങ്ങൾ നടക്കുന്ന ദിവസം. 'സന്ദേശം' സിനിമയിലെ രംഗം പോലെ വെള്ളാങ്ങല്ലൂരിൽനിന്ന് ഒരു അംബാസിഡർ കാർ നിറയെ ഗ്രാമീണരായ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ ലീഡറെ കാണാനെത്തി. മുറ്റവും പരിസരവും പ്രവർത്തകരെക്കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; മുരളീധരൻ ഒരു തിണ്ണയിൽ പല്ലുകുത്തിയിരിക്കുന്നു, തോമസ് മാഷ് അതിഥികളെ സ്വീകരിക്കുന്നു, പത്മജ ചായ വിതരണം ചെയ്യുന്നു. രമേശ് ചെന്നിത്തലയും ഷാനവാസും ജി. കാർത്തികേയനും ഓഫീസ് ഫോണുകൾ അറ്റൻഡ് ചെയ്യുന്നു, ഒപ്പം മുല്ലപ്പള്ളി രാമചന്ദ്രൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എംപിമാരും.

അകത്ത് പുതിയ മന്ത്രിസഭയുടെ അതിനിർണ്ണായക ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നതിനിടയിൽ സെക്രട്ടറി പി.എസ്. രാമചന്ദ്രൻ നായർ വന്ന് "ആ മാളക്കാരെ ലീഡർ അകത്തേക്ക് വിളിക്കുന്നു" എന്ന് അറിയിച്ചു. തേക്കിൻകാട് മൈതാനിയിൽ വെച്ച് രാജീവ് ഗാന്ധി കൊല്ലപ്പെടുന്നതിന് ഒരാഴ്ച മുൻപ് ഗഫൂർഭായ് പകർത്തിയ ചിത്രത്തിൽ ചന്ദനമാല ചാർത്തിവെച്ച സ്വീകരണമുറിയിലേക്ക് ചാരക്കാരൻ അബ്ദുക്കയും മോഹൻദാസും സത്താറും സംഘവും കയറിച്ചെന്നു.

ലീഡർ ഉറക്കെ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് "എടോ അബ്ദൂ, തന്റെ നാടാണ് എന്നെ ചതിച്ചത്; സാരമില്ല ആളൂരുകാർ സഹായിച്ചു" എന്ന് പറഞ്ഞതും അബ്ദുക്ക പൊട്ടിക്കരഞ്ഞു. "ഈ പ്രായത്തിൽ എന്തിനാടോ കരയുന്നത്" എന്ന് ലീഡർ ചോദിച്ചപ്പോൾ, "അല്ല ലീഡറേ, അങ്ങ് എന്റെ പേര് ഇനിയും ഓർത്തുവെച്ചിരിക്കുന്നുവല്ലോ എന്നോർത്തുള്ള സന്തോഷമാണ്" എന്ന് അബ്ദുക്ക മറുപടി പറഞ്ഞതോടെ അവിടെയാകെ ചിരിപടർന്നു. കേരളത്തിലെ ഒമ്പതോളം എംപിമാർ ഉണ്ടായിരുന്ന ആ മുറിയിൽ വെച്ച് കരുണാകരൻ അബ്ദുക്കയെ പിടിച്ചു അടുത്തു ഇരുത്തി സമാശ്വസിപ്പിച്ചു തമാശകൾ പറഞ്ഞു ചിരിച്ചു .

ഉസ്മാന്റെ കാർഗോ പ്രശ്നവും ലീഡറുടെ സ്നേഹശാസനയും

പണ്ട് ലീഡറുടെ സൈക്കിളിനു പിന്നാലെ പോസ്റ്ററൊട്ടിച്ചു നടന്ന ഉസ്മാന്റെ ഉപ്പ ഗൾഫിൽനിന്ന് ജോലി അവസാനിപ്പിച്ച് ടി.ആർ അടിച്ചു തിരിച്ചെത്തിയ സമയം. കാർഗോ വഴി നാട്ടിലേക്ക് അയച്ച അത്യാവശ്യ വീട്ടുസാമഗ്രികൾ കൃത്യസമയത്ത് വിട്ടുകിട്ടാൻ വൈകിയതിനെത്തുടർന്ന്, വലിയൊരു തുക ഡെമറേജ് പിഴയടക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് കസ്റ്റംസിന്റെ കത്ത് വന്നു. അടയ്ക്കാൻ കയ്യിൽ പണമില്ലാതെ വിഷമിച്ചപ്പോൾ, "നിന്റെ നേതാവല്ലേ കേരളം ഭരിക്കുന്നത്, പോയി ചോദിക്കെടാ..." എന്ന് ഉമ്മ പരിഹസിച്ചതോടെയാണ് ഉസ്മാൻ തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് വണ്ടികയറിയത്.

അതിരാവിലെ ക്ലിഫ് ഹൗസിന്റെ മുന്നിലെത്തിയ ഉസ്മാനെ കണ്ടതും ലീഡർ തന്റെ ബെൻസ് കാർ നിർത്തി, അവനെ പിന്നിലെ പോലീസ് ജീപ്പിൽ കയറ്റി സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി. തുടർന്ന് സെക്രട്ടേറിയറ്റിന്റെ പടിക്കൽ സാധാരണ ലുങ്കിയുടുത്ത് നിന്നിരുന്ന ഉസ്മാനെ മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഔദ്യോഗിക മുറിയിലേക്ക് അദ്ദേഹം നേരിട്ട് വിളിപ്പിച്ചു. അവിടെ സംസ്ഥാനത്തെ ജില്ലാ കളക്ടർമാരുടെ അതിപ്രധാനമായ യോഗം നടക്കാൻ പോവുകയായിരുന്നു.

സാഹചര്യത്തിന്റെ ഗൗരവമറിയാതെ ലുങ്കി മടക്കിക്കുത്തിത്തന്നെ മുറിയിലേക്ക് കടന്നുവന്ന ഉസ്മാന്റെ അടുത്തുചെന്ന്, വാത്സല്യത്തോടെ ചെവിയിൽ നുള്ളിക്കൊണ്ട് "മുണ്ട് അഴിച്ചിടടോ..." എന്ന് ലീഡർ സ്നേഹത്തോടെ ശകാരിച്ചു. തുടർന്ന് കാര്യങ്ങൾ വിശദമായി ചോദിച്ചറിഞ്ഞ ശേഷം, സ്വന്തം വിശ്വസ്തനായ പി.എസ്. രാമചന്ദ്രൻ നായരെയും കൂടെ ഒരു പോലീസ് ജീപ്പിനെയും ഉസ്മാന്റെ കൂടെ കസ്റ്റംസ് ഓഫീസിലേക്ക് പറഞ്ഞയച്ചു.

കസ്റ്റംസിലെ നൂറു രൂപ പിഴ അടപ്പിച്ച് കാർഗോ സുരക്ഷിതമായി ക്ലിയർ ചെയ്തു നൽകിയെന്ന് മാത്രമല്ല, തിരികെ നാട്ടിലേക്ക് പോകാനുള്ള വണ്ടിക്കൂലിയും ഉസ്മാന്റെ കയ്യിൽ വെച്ചുകൊടുത്താണ് ലീഡർ അവനെ യാത്രയാക്കിയത്. സാധാരണക്കാരായ അണികളോട് കരുണാകരൻ കാത്തുസൂക്ഷിച്ച ആ സ്നേഹവും കരുതലും ശാസനയുമെല്ലാം മാളക്കാർക്ക് ഇന്നും മായാത്ത അനുഭവമാണ്.

ബാഹുലേയൻ സാറും വിശ്വസ്തരുടെ പടയും

അധികാരത്തിന്റെ പ്രൗഢിയിലും പഴയ സഹപ്രവർത്തകരെ ലീഡർ ഒരിക്കലും മറന്നില്ല. ഒരിക്കൽ തിരുവനന്തപുരത്തെ വീഥിയിലൂടെ കാരുമാത്രയിലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി ബാഹുലേയൻ സാർ കാൽനടയായി പോകുന്നത് കണ്ട ലീഡർ തന്റെ ഔദ്യോഗിക ബെൻസ് കാർ നിർത്തി അദ്ദേഹത്തെ ഒപ്പംകൂട്ടി വീട്ടിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചുകൊണ്ടുപോയത് മാളക്കാർ ഇന്നും അഭിമാനത്തോടെ ഓർക്കുന്നു. സാധാരണക്കാരായ അണികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യത നോക്കി, ബിഎസ്‌സി ബോട്ടണിക്കാരനെ അസിസ്റ്റന്റ് പബ്ലിക് പ്രോസിക്യൂട്ടറായും (APP) ബിഎസ്‌സി സുവോളജിക്കാരനെ ബാങ്ക് ഓഫീസറായും നിയമിച്ച അനുഭവങ്ങൾ ആ നാടിനുണ്ട്.

അട്ടപ്പാടിയിൽ കോൺഗ്രസ് പ്രസ്ഥാനത്തെ വളർത്തിയ ബിഡിഒ സുരേന്ദ്രനാഥ്, കോൺഗ്രസുകാരനായ എസ്.ഐ ശിവരാമൻ സാർ എന്നിവരൊന്നും ലീഡറെ മറക്കില്ല. ഇവരെക്കൂടാതെ മാധവൻ നായർ, ഇബ്രാഹിം ഇക്ക, അനിയത്തിയമ്മ, കുഞ്ഞൻ നായർ, രാഘവമേനോൻ, ചേട്ടത്തിയാർ തുടങ്ങി താഴെത്തട്ടിൽ ലീഡർക്കായി ജീവൻകൊടുത്ത് പടപൊരുതിയ അനേകം നിസ്വാർത്ഥ പ്രവർത്തകരുടെ വലിയൊരു പട തന്നെ മാളയിലുണ്ടായിരുന്നു.

അവരെയെല്ലാം കുടുംബാംഗങ്ങളെപ്പോലെയാണ് ലീഡർ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചത്. കൂടെ നിന്നവരെ ജീവൻ കൊടുത്തും ചേർത്തുപിടിക്കുന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശൈലി; അതിലൂടെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഒട്ടേറെ പഴി കേൾക്കേണ്ടി വരികയും വലിയ നഷ്ടങ്ങൾ സ്വയം സഹിക്കേണ്ടി വരികയും ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അദ്ദേഹം ആരെയും കൈവിട്ടില്ല.

തൊഴിൽ ധർമ്മത്തിലെ ഉറച്ച നിലപാട്

കരൂപ്പടന്നയിൽ നിന്നുള്ള ഒരു സായ്‌വ് തന്റെ മകന് ഗൾഫിൽ പോകാൻ എയർഫോഴ്‌സിലെ മികച്ച ജോലി രാജിവെച്ച് ഒഴിവാക്കിക്കിട്ടാനുള്ള ശുപാർശയുമായി ഒരിക്കൽ ലീഡറെ കാണാൻ സെക്രട്ടേറിയറ്റിലെത്തി. ലീഡറുടെ സ്വാധീനം ഉപയോഗിച്ച് ജോലിയിൽനിന്ന് എളുപ്പത്തിൽ വിടുതൽ വാങ്ങാമെന്നായിരുന്നു അവരുടെ വിചാരം.

എന്നാൽ കാര്യങ്ങൾ കേട്ടമാത്രയിൽ ലീഡറുടെ മുഖം കടുത്തു. അദ്ദേഹം അവരോട് തീർത്തുപറഞ്ഞു: "ജോലി ഇല്ലാത്തവർക്ക് ജോലി നേടിക്കൊടുക്കാൻ നിങ്ങൾക്കെന്നെ കാണാൻ വരാം; എന്നാൽ ഉള്ള ജോലി കളയാൻ വേണ്ടി മേലാൽ എന്റെ മുന്നിലേക്ക് കയറിവരരുത്." ആ ഒറ്റ വാക്കിൽ അവരെ മടക്കി അയച്ചതിലൂടെ, തൊഴിലിന്റെ മഹത്വവും അച്ചടക്കവും കാത്തുസൂക്ഷിച്ച ഒരു യഥാർത്ഥ ഭരണാധികാരിയെയാണ് കേരളം കണ്ടത്.

ചോരകിനിഞ്ഞ വഴികളും മനസ്സാക്ഷി സൂക്ഷിപ്പുകാരും

ലീഡറുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വിശ്വസ്തരായ പടയാളികൾ അണിനിരന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാർക്കശ്യവും സ്നേഹവും ഒരുപോലെ അറിഞ്ഞ യുവനിരയിൽനിന്നായിരുന്നു. 1992-ൽ കേരളത്തെയാകെ കണ്ണീരിലാഴ്ത്തി തിരുവനന്തപുരം-കൊല്ലം ദേശീയപാതയിൽ കരുണാകരന്റെ ഔദ്യോഗിക കാർ ഭയാനകമായ അപകടത്തിൽപ്പെടുമ്പോൾ, ആ വാഹനത്തിൽ അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നത് പ്രിയപ്പെട്ട എം.ഐ. ഷാനവാസായിരുന്നു.

ഒരു നേതാവിനും അണിക്കും അപ്പുറം കരുണാകരന്റെ മനസ്സാക്ഷി സൂക്ഷിപ്പുകാരനായിരുന്നു ഷാനവാസ്. രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രങ്ങൾ മെനയുന്നതിലും പ്രതിസന്ധികൾ മറികടക്കുന്നതിലും ലീഡറുടെ നിഴലായി നിന്ന ഷാനവാസിനൊപ്പം രമേശ് ചെന്നിത്തലയും, ജി. കാർത്തികേയനും, കെ.സി. വേണുഗോപാലുമെല്ലാം അടങ്ങുന്ന കരുത്തുറ്റ യുവനിര ലീഡറുടെ കണ്ണിലെ കൃഷ്ണമണി പോലെ പാർട്ടിയെയും ഭരണത്തെയും കാത്തുസൂക്ഷിച്ചു. അടിയുറച്ച ആ വിശ്വസ്തത തന്നെയാണ് കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ 'ലീഡറുടെ സ്വന്തം കുട്ടികൾ' എന്ന മേൽവിലാസത്തിൽ ഇവരെ വളർത്തിയെടുത്തത്.

മറുഭാഗത്ത്, ദേശീയ തലത്തിലെ അധികാര ദൗത്യങ്ങൾക്കിടയിലും സാധാരണക്കാരായ മനുഷ്യരുമായി ലീഡർ പുലർത്തിയിരുന്ന അടുപ്പം കൗതുകം നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിസന്ധി പരിഹരിച്ച് സ്വകാര്യ ജെറ്റ് വിമാനത്തിൽ മുംബൈയിൽനിന്ന് കരുണാകരൻ കേരളത്തിലേക്ക് പറന്നിറങ്ങിയ സമയം.

വിമാനത്തിൽനിന്ന് ലീഡറോടൊപ്പം പ്രൗഢിയോടെ ഇറങ്ങിവന്ന സുമുഖനായ ഒരു ചെറുപ്പക്കാരനെ മാധ്യമപ്രവർത്തകരുടെ ക്യാമറക്കണ്ണുകൾ വേഗത്തിൽ ഒപ്പിയെടുത്തു. ആകാംക്ഷയോടെ പത്രക്കാർ ലീഡറോട് ചോദിച്ചു: "ആരാണ് കൂടെയുള്ള ആ സുന്ദരൻ?" സ്വതസിദ്ധമായ കള്ളച്ചിരിയോടെ കരുണാകരൻ മറുപടി നൽകി: "അതൊരു പാവം പയ്യനാണ്!" ആ നിമിഷം മുതൽ ആന്റോ എന്ന ആ മുംബൈ മലയാളി രാഷ്ട്രീയ ഇടനാഴികളിലും മാധ്യമങ്ങൾക്കിടയിലും അറിയപ്പെട്ടത് "പാവം പയ്യൻ ആന്റോ" എന്ന പേരിലായിരുന്നു.

അങ്ങേയറ്റം ഗൗരവമുള്ള രാഷ്ട്രീയ ചടുലതകൾക്കിടയിലും ചുറ്റുമുള്ളവരെ ചേർത്തുനിർത്താനും ഒരു വാക്കു കൊണ്ടോ ചിരി കൊണ്ടോ അടയാളപ്പെടുത്താനും ലീഡർക്ക് കഴിഞ്ഞിരുന്ന ആ മാന്ത്രികതയുടെ മറ്റൊരു ഉദാഹരണമായിരുന്നു അത്.

മനക്കലപ്പടിയിലെ വിലാപവും മാറ്റിവെച്ച തിരുവനന്തപുരം യാത്രയും

തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ പലർക്കും വെറും വോട്ടുതേടലിന്റെയും കണക്കുകൂട്ടലുകളുടെയും കാലം മാത്രമായിരിക്കാം. എന്നാൽ കെ. കരുണാകരന് തന്റെ മണ്ഡലത്തിലെ ഓരോ മനുഷ്യനും കുടുംബത്തിലെ ഒരംഗത്തെപ്പോലെയായിരുന്നു. 1991 ജൂൺ മാസം 9-ാം തീയതി. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകളും പുതിയ മന്ത്രിസഭാ രൂപീകരണത്തിന്റെ തിരക്കിട്ട അണിയറ നീക്കങ്ങളുമായി മുഖ്യമന്ത്രിയാകാൻ പോകുന്ന ലീഡർക്ക് തലസ്ഥാനമായ തിരുവനന്തപുരത്ത് എത്രയും വേഗം എത്തേണ്ടുന്ന അതീവ നിർണ്ണായകമായ ദിവസം. കാറും പൈലറ്റ് വാഹനങ്ങളും സർവ്വ സന്നാഹങ്ങളുമായി തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് തിരിക്കാൻ നിൽക്കവെയാണ് സ്വന്തം മണ്ഡലമായ മാളയിലെ മനക്കലപ്പടിയിൽനിന്ന് ആ സങ്കടവാർത്ത അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തുന്നത്—തന്റെ വിശ്വസ്തനായ ഒരു സാധാരണ വോട്ടർ പുളിക്കൻ സോംമൂൻ മരണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

അധികാരത്തിന്റെ ഇടനാഴികളിലെ തിരക്കുകളോ, തന്നെ കാത്തിരിക്കുന്ന സംസ്ഥാന രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഉന്നത നേതാക്കളുടെ കൂടിക്കാഴ്ചകളോ ഒന്നും ആ നിമിഷം ലീഡറുടെ മനസ്സിൽ വന്നില്ല. അദ്ദേഹം ഒട്ടും മടിക്കാതെ തന്റെ തിരുവനന്തപുരം യാത്ര പെട്ടെന്ന് മാറ്റിവെക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു. ഒരു നാടിന്റെ വിധിയെഴുത്തിൽ തനിക്കൊപ്പം നിന്ന ഒരു സാധാരണക്കാരന്റെ ഭൗതികദേഹം ഒരുനോക്കു കാണാനും, ആ കുടുംബത്തിന്റെ കണ്ണീരൊപ്പാനും ലീഡറുടെ വാഹനം നേരെ മനക്കലപ്പടിയിലെ ആ കൊച്ചുവീട്ടിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു.

വിലാപങ്ങൾക്കിടയിൽ ആ സംസ്കാര ചടങ്ങുകളിൽ പൂർണ്ണമായി പങ്കുചേർന്ന്, പ്രിയപ്പെട്ടവന്റെ വിയോഗത്തിൽ കുടുംബാംഗങ്ങളോടൊപ്പം ദുഃഖം പങ്കിട്ട ശേഷമാണ് അദ്ദേഹം തലസ്ഥാനത്തേക്ക് യാത്ര തിരിച്ചത്. അധികാരത്തിന്റെ അത്യുന്നത പദവികളിലും സാധാരണക്കാരന്റെ കണ്ണീരിന് വിലകൽപ്പിച്ച കരുണാകരൻ എന്ന മനുഷ്യസ്നേഹിയുടെ ഹൃദയവിശാലത മാളക്കാരുടെ മനസ്സിൽ മായാതെ നിൽക്കാൻ ഇത്തരം അനുഭവങ്ങളാണ് അടിത്തറയായത്.

ഗ്രാമീണ ശീലങ്ങളും കോണത്തുകുന്നിലെ താരനിശകളും

അധികാരത്തിന്റെ സുവർണ്ണ സിംഹാസനങ്ങളിൽ വാഴുമ്പോഴും തികച്ചും ലളിതമായ നാടൻ ശീലങ്ങളെ നെഞ്ചേറ്റിയ നേതാവായിരുന്നു കെ. കരുണാകരൻ. ഇളനീരിന്റെ തണുപ്പുള്ള കരിക്കിൻ വെള്ളവും, പച്ചപിടിച്ച നാട്ടിൻപുറങ്ങളിലെ തുറസ്സായ പറമ്പിലെ കുളിയുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ഇഷ്ടങ്ങൾ. മാളയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നാളുകളിൽ കോണത്തുകുന്നിലെ എം.എസ്. മേനോന്റെ തറവാട്ടിലെത്തിയാൽ ലീഡർക്ക് കൃത്യമായ ചില ചിട്ടകളുണ്ടായിരുന്നു.

അവിടെ എത്തിയാൽ സ്ഥിരമായി അദ്ദേഹം പറമ്പിലെ ഒരു പ്രത്യേക തെങ്ങിന്റെ ചുവട്ടിലാണ് മൂത്രമൊഴിക്കാറുള്ളത്. ജനനായകന്റെ ആ ലളിതമായ സ്മരണയെപ്പോലും ഒരമൂല്യ നിധിയായി കണ്ട ആ വീട്ടുകാർ, ആ തെങ്ങും പരിസരവും അതിമനോഹരമായി ചങ്ങലയിട്ട് വേലിതീർത്ത് കാലങ്ങളോളം ഒരു ചരിത്രസ്മാരകം പോലെ ഭക്തിയോടെ സൂക്ഷിച്ചുവെച്ചുവെന്നത് ലീഡറോട് അവിടുത്തുകാർക്കുണ്ടായിരുന്ന വൈകാരിക ബന്ധത്തിന്റെ നേർസാക്ഷ്യമാണ്.

ലീഡറുടെ ആഗമനം കോണത്തുകുന്നിന്റെ തെരുവുകളിൽ സൃഷ്ടിച്ച അനുരണനങ്ങൾ ചെറുതല്ലായിരുന്നു. രാഷ്ട്രീയമായി കടുത്ത വൈര്യം പുലർത്തുമ്പോഴും കരുണാകരന്റെ കാർ ആ വഴി കടന്നുവരുമ്പോൾ വഴിയിലുള്ള സഖാക്കളും സിഐടിയു തൊഴിലാളികളും പോലും അറിയാതെ എഴുന്നേറ്റുനിന്നു പോകുമായിരുന്നു; അത്രമേൽ ആജ്ഞാശക്തിയും ആദരവും ആ വ്യക്തിപ്രഭാവത്തിനുണ്ടായിരുന്നു.

അതോടൊപ്പം, കോണത്തുകുന്നിലെയും കരൂപ്പടന്നയിലെയും സാധാരണക്കാരായ ഗ്രാമീണർക്ക് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ അതികായരെയും സാംസ്കാരിക നായകരെയും നേരിൽ കാണാൻ ഭാഗ്യമുണ്ടായത് കരുണാകരന്റെ സാന്നിധ്യം ഒന്നുകൊണ്ടു മാത്രമായിരുന്നു. മലയാളത്തിന്റെ നിത്യഹരിത നായകൻ പ്രേം നസീറും, ദേശീയ നേതാക്കളായ ഗുലാം നബി ആസാദും, ലോക്സഭാ സ്പീക്കർ ബൽറാം ഝാക്കറും, അർജുൻ സിംഗുമെല്ലാം മാളയിലെ കൊച്ചുഗ്രാമങ്ങളിൽ കരുണാകരനുവേണ്ടി വോട്ടുചോദിച്ച് പ്രസംഗിക്കാനെത്തിയപ്പോൾ, ഒരു നാട്ടിൻപുറത്തെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു ലീഡർ.

മാളയിലെ ഓരോ വീട്ടിലേക്കും നീണ്ട കൈകളും വികസന വിസ്മയങ്ങളും

മാള മണ്ഡലം കരുണാകരനെ ഹൃദയത്തോട് ചേർത്തുവെച്ചതിന് പിന്നിൽ രാഷ്ട്രീയത്തിനതീതമായ വലിയൊരു കരുതലിന്റെ ചരിത്രമുണ്ട്. പാർട്ടിയോ കൊടിയുടെ നിറമോ നോക്കാതെ, മാളയിലെ ഏതാണ്ട് ഓരോ വീട്ടിൽ നിന്നും ഓരോരുത്തർക്കെങ്കിലും കേരള പോലീസിലോ, കെഎസ്ആർടിസിയിലോ, അപ്പോളോ ടയേഴ്സ് പോലുള്ള വൻകിട സ്ഥാപനങ്ങളിലോ ജോലി വാങ്ങിക്കൊടുക്കാൻ ലീഡർ നേരിട്ട് ഇടപെട്ടു സഹായിച്ചിരുന്നു.

തന്നെ വിശ്വസിച്ചും സഹായിച്ചും ഒപ്പം നിന്ന ഓരോ കുടുംബത്തിനും തിരിച്ച് അർഹമായ കരുതലും സഹായങ്ങളും അദ്ദേഹം ഉറപ്പുവരുത്തി. കോണത്തുകുന്നിലെ ദീപ്തി ഡയമണ്ട്സ് പോലുള്ള സംരംഭങ്ങളും സ്ഥാപനങ്ങളും വളർന്നുവന്നതിന് പിന്നിൽ കരുണാകരൻ നൽകിയ അകമഴിഞ്ഞ പിന്തുണയും ആ നാടിന്റെ വികസനത്തോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രതിബദ്ധതയുമായിരുന്നു.

ഒരു സാധാരണ ഗ്രാമമായിരുന്ന മാളയെ കേരളത്തിന്റെ യാത്രാഭൂപടത്തിൽ തലയുയർത്തി നിർത്തിയതും ലീഡറുടെ ഇടപെടലുകളാണ്. മാളയിൽ നിന്നും കേരളത്തിലെ ഏതാണ്ട് എല്ലാ പ്രധാന സ്റ്റേഷനുകളിലേക്കും രാപ്പകൽ വ്യത്യാസമില്ലാതെ കെഎസ്ആർടിസി ബസുകൾ പാഞ്ഞുനടന്നു. എന്നാൽ ആ വികസന സ്വപ്നങ്ങൾ ഒരു മണ്ഡലത്തിന്റെ അതിരുകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നതായിരുന്നില്ല.

കേരളത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തിയ നെടുമ്പാശ്ശേരി വിമാനത്താവളവും (സിയാൽ), കൊച്ചിയിലെ രാജ്യാന്തര കായിക മാമാങ്കങ്ങൾക്ക് വേദിയൊരുക്കിയ കലൂർ ജവഹർലാൽ നെഹ്റു അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയവും കരുണാകരന്റെ അസാധാരണമായ ദീർഘവീക്ഷണത്തിൽ നിന്നും ഇച്ഛാശക്തിയിൽ നിന്നും പിറവിയെടുത്ത സ്വപ്ന പദ്ധതികളായിരുന്നു.

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ കുതിരക്കച്ചവടം പൊളിച്ച മാട്ടുചന്ത ഭാഷ

ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ കോൺഗ്രസ് ഹൈക്കമാൻഡിന്റെ ഏറ്റവും വിശ്വസ്തനായ ക്രൈസിസ് മാനേജറായിരുന്നു കെ. കരുണാകരൻ. ഒരിക്കൽ മഹാരാഷ്ട്ര നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനുശേഷം സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ കോൺഗ്രസിന് 16 എംഎൽഎമാരുടെ കുറവ് വന്നു. കുഴഞ്ഞുനിന്ന പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കാൻ എൻസിപി നേതാവ് ശരദ് പവാർ ഉടൻതന്നെ ലീഡർക്കായി തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് ഒരു പ്രത്യേക സ്വകാര്യ വിമാനം അയച്ചുകൊടുത്തു.

മുംബൈയിലെത്തി വെറും മൂന്ന് ദിവസം ക്യാമ്പ് ചെയ്ത ലീഡർ, അവിടുത്തെ പ്രാദേശിക രാഷ്ട്രീയക്കാരെ വിസ്മയിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് 22 എംഎൽഎമാരെ കോൺഗ്രസ് പാളയത്തിലേക്ക് മറുകണ്ടം ചാടിച്ച് ഭരണം ഉറപ്പാക്കി. ഇത്രയും വലിയ ദൗത്യം വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കി തിരിച്ചെത്തിയ ലീഡറോട്, "ഹിന്ദിയോ മറാഠിയോ വശമില്ലാത്ത അങ്ങ് എങ്ങനെയാണ് ഇതൊക്കെ സാധിച്ചെടുത്തത്?" എന്ന് മാധ്യമപ്രവർത്തകർ ചോദിച്ചു.

സ്വതസിദ്ധമായ വശ്യമായ ചിരിയോടെ ലീഡർ നൽകിയ മറുപടി ഇതായിരുന്നു: "വാണിയംകുളത്തേയും കുഴൽമന്ദത്തെയും മാടുകച്ചവടക്കാരുടെ ആംഗ്യഭാഷയാണ് മറാഠി മാത്രം അറിയുന്ന മഹാരാഷ്ട്ര എംഎൽഎമാരിൽ ഞാൻ പ്രയോഗിച്ചത്!" ഒരു വാക്ക് പോലും പരസ്പരം സംസാരിക്കാതെ വെറും കൈച്ചെലവുകളും രാഷ്ട്രീയ സൂചനകളും കൊണ്ട് മഹാരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഗതിമാറ്റിയെഴുതിയ ആ മാന്ത്രികതയായിരുന്നു കെ. കരുണാകരൻ.

കേന്ദ്രഫണ്ട് നേടിയ തന്ത്രം: വേമ്പനാട്ടുകായലിലെ ഹെലികോപ്റ്റർ മാജിക്

ഫെഡറൽ സംവിധാനത്തിൽ കേന്ദ്രത്തിൽനിന്ന് കേരളത്തിന് അർഹമായ സാമ്പത്തിക സഹായങ്ങൾ നേടിയെടുക്കുക എന്നത് എക്കാലത്തും വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയാണ്. ചുവപ്പുനാടകളും ഉദ്യോഗസ്ഥ നൂലാമാലകളും കാരണം പലപ്പോഴും അടിയന്തര സഹായങ്ങൾ പോലും സംസ്ഥാനത്തിന് കൃത്യസമയത്ത് ലഭിക്കാറില്ല. എന്നാൽ, അത്തരം തടസ്സങ്ങളെ തന്റെ അസാധാരണമായ ഭരണതന്ത്രജ്ഞത കൊണ്ടും കുസൃതി നിറഞ്ഞ ബുദ്ധികൊണ്ടും അതിജീവിച്ച ഭരണാധികാരിയായിരുന്നു കെ. കരുണാകരൻ.

ഒരിക്കൽ കേരളത്തിൽ അതിരൂക്ഷമായ പ്രളയവും വെള്ളപ്പൊക്കവുമുണ്ടായി. ജനജീവിതം സ്തംഭിക്കുകയും വൻതോതിൽ കൃഷിനാശവും നാശനഷ്ടങ്ങളും സംഭവിക്കുകയും ചെയ്ത ആ ഘട്ടത്തിൽ, നാശനഷ്ടങ്ങൾ നേരിട്ട് കണ്ട് ബോധ്യപ്പെട്ട് ദുരിതാശ്വാസ പാക്കേജ് അനുവദിക്കുന്നതിനായി ഡൽഹിയിൽനിന്ന് ഒരു ഉന്നതതല കേന്ദ്ര ഉദ്യോഗസ്ഥ സംഘം തിരുവനന്തപുരത്തേക്ക് തിരിച്ചു. എന്നാൽ, ഡൽഹിയിലെ ഉദ്യോഗസ്ഥ സംഘം നടപടിക്രമങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി കേരളത്തിൽ പറന്നിറങ്ങിയപ്പോഴേക്കും ദിവസങ്ങൾ പലത് കഴിഞ്ഞിരുന്നു.

കേന്ദ്രസംഘം എത്തിയപ്പോഴേക്കും കേരളത്തിലെ പ്രളയജലമെല്ലാം ഒഴിഞ്ഞുപോയിരുന്നു. റോഡുകളിലെയും പാടങ്ങളിലെയും വെള്ളമിറങ്ങി, ജനജീവിതം സാധാരണ നിലയിലേക്ക് തിരികെയെത്തി. ദുരന്തമുഖം നേരിൽക്കണ്ട് ഫണ്ട് അനുവദിക്കേണ്ട ഉദ്യോഗസ്ഥർ ചുറ്റും നോക്കുമ്പോൾ എവിടെയും വെള്ളമില്ല! ഒരു തുള്ളി വെള്ളം പോലും ബാക്കി കാണാനില്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ കേന്ദ്രത്തിൽനിന്ന് അർഹമായ ഫണ്ട് ലഭിക്കില്ലെന്ന് ഉറപ്പായ അതീവ ഗുരുതരമായ പ്രതിസന്ധി. ഉദ്യോഗസ്ഥർ കയ്യൊഴിഞ്ഞാൽ സംസ്ഥാനത്തിന് കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ ദുരിതാശ്വാസ സഹായം നഷ്ടപ്പെടും.

ഈ നിർണ്ണായക ഘട്ടത്തിലാണ് ലീഡറുടെ അപാരമായ ബുദ്ധി പ്രവർത്തിച്ചത്. അദ്ദേഹം കേന്ദ്ര ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും കൂട്ടി ദുരന്തബാധിത പ്രദേശങ്ങൾ ആകാശമാർഗ്ഗം കാണാനെന്ന വ്യാജേന ഹെലികോപ്റ്ററിൽ കയറ്റി. പൈലറ്റിന് ലീഡർ നൽകിയ നിർദ്ദേശം വളരെ ലളിതമായിരുന്നു—ഹെലികോപ്റ്റർ നേരെ ആലപ്പുഴ-കോട്ടയം മേഖലയിലെ വേമ്പനാട്ടുകായലിന് മുകളിലേക്ക് പറത്തുക!

വിശാലമായി പരന്നുകിടക്കുന്ന വേമ്പനാട്ടുകായലിന് മുകളിൽ ഹെലികോപ്റ്റർ വട്ടമിട്ട് പറക്കുമ്പോൾ, താഴേക്ക് വിരൽചൂണ്ടി തികഞ്ഞ ഗൗരവത്തോടെ ലീഡർ ആ ഉത്തരേന്ത്യൻ ഉദ്യോഗസ്ഥരോട് പറഞ്ഞു: "ദാ നോക്കൂ, കേരളം മുഴുവൻ ഇപ്പൊഴും വെള്ളത്തിനടിയിലാണ്! വീടുകളും റോഡുകളുമെല്ലാം ആഴത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു."

കേരളത്തിന്റെ ഭൂപ്രകൃതിയോ കായലുകളുടെ വ്യാപ്തിയോ അറിയാത്ത ആ കേന്ദ്ര ഉദ്യോഗസ്ഥർ താഴെ പരന്നുകിടക്കുന്ന അപാരമായ കായൽപ്പരപ്പ് കണ്ട് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ ഞെട്ടിപ്പോയി. കേരളം ഒന്നാകെ മുങ്ങിപ്പോയ മഹാപ്രളയമാണെന്ന് പൂർണ്ണമായും വിശ്വസിച്ച ആ ഉദ്യോഗസ്ഥ സംഘം ഡൽഹിയിൽ തിരിച്ചെത്തി കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് സമർപ്പിച്ചത് വൻ നാശനഷ്ടങ്ങളുടെ റിപ്പോർട്ടായിരുന്നു. തുടർന്ന് സംസ്ഥാനത്തിന് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കേന്ദ്ര ദുരിതാശ്വാസ ഫണ്ട് അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ അനാസ്ഥ കാരണം സംസ്ഥാനത്തിന് കിട്ടേണ്ടിയിരുന്ന ന്യായമായ ഒരു ഫണ്ട് നഷ്ടപ്പെട്ടുപോകാതിരിക്കാൻ, നിയമത്തിന്റെ നൂലാമാലകളെ സ്വന്തം ബുദ്ധിസാമർത്ഥ്യം കൊണ്ട് കബളിപ്പിച്ചെടുത്ത ആ സംഭവം കരുണാകരന്റെ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത ഭരണതന്ത്രജ്ഞതയുടെയും തന്റേടത്തിന്റെയും ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്.

തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലെ പ്രവചന മികവ്

നിയമസഭാ-ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ മാത്രമല്ല, താഴെത്തട്ടിലുള്ള ത്രിതല പഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും ലീഡറുടെ കണക്കുകൂട്ടലുകൾ കിറുകൃത്യമായിരുന്നു. സംസ്ഥാനത്ത് എത്ര കോർപ്പറേഷനുകൾ യുഡിഎഫിന് ലഭിക്കും, എത്ര ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുകൾ സ്വന്തമാകും, എത്ര ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ പിടിച്ചെടുക്കും എന്നൊക്കെ വോട്ടെടുപ്പിന് മുൻപേ തന്നെ അതിശയകരമായ കൃത്യതയോടെ മുൻകൂട്ടി പ്രവചിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചിരുന്നു.

മണ്ണറിഞ്ഞുള്ള ആ സംഘടനാ വൈഭവം തന്നെയാണ് ഇന്നും കേരളത്തിൽ ലീഡറുടെ പ്രഭാവം മായാതെ നിൽക്കാൻ കാരണം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വികസന സ്വപ്നങ്ങൾ നാടെങ്ങും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുമ്പോൾ, ലീഡർ നൂറിന്റെ മികവിൽ ജനഹൃദയങ്ങളിൽ ശാശ്വതമായി കുടികൊള്ളുന്നു; അതേസമയം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല രാഷ്ട്രീയ സമകാലികരും ജനഹൃദയങ്ങളിലേക്ക് ഇപ്പോഴും എത്തിനോക്കാൻ മാത്രം പാടുപെടുന്നു. അതാണ് യഥാർത്ഥ ഭരണാധികാരികളുടെ റോൾ മോഡലായ ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഈ ഭീഷ്മാചാര്യൻ.

വർഗീയതയെ അകറ്റിനിർത്തിയ ഭക്തിയും നായന്മാർക്കുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിയും

മാസന്തോറുമുള്ള ലീഡറുടെ കൃത്യമായ ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രദർശനങ്ങളും ഹൈന്ദവ സംസ്കാരത്തോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ തുറന്ന ആഭിമുഖ്യവും കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയൊരു ശൂന്യതയെയാണ് അടച്ചുപൂട്ടിയത്. ഹൈന്ദവ വിശ്വാസങ്ങളെ തള്ളിപ്പറയാതെയും എന്നാൽ മതേതരത്വത്തിന്റെ അതിരുകൾ ലംഘിക്കാതെയും അദ്ദേഹം വിശ്വാസികളെ കൂടെനിർത്തി.

പലരും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ നിലപാടിനെ വിമർശിച്ചെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യം മറ്റൊന്നായിരുന്നു. ഹിന്ദു വോട്ടർമാരെയും വിശ്വാസികളെയും കോൺഗ്രസിനൊപ്പം നിർത്തി സംരക്ഷിച്ച ആ നിലപാടാണ് കേരളത്തിൽ ആദ്യകാലങ്ങളിൽ ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടിയുടെ (ബിജെപി) വളർച്ചയെ ശക്തമായി തടഞ്ഞുനിർത്തിയത്.

കേരളത്തിൽ ബിജെപി വളരാതിരുന്നതിന്റെ മുഖ്യ കാരണം കരുണാകരന്റെ ഗുരുവായൂർ ഭക്തിയും വിശ്വാസ സംരക്ഷണവുമായിരുന്നു. ലീഡർ അത്തരം ഒരു വികാരം ഉൾക്കൊണ്ടില്ലായിരുന്നുവെങ്കിൽ ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ ഒരുപക്ഷേ ബിജെപി ആദ്യം ഭരണത്തിലെത്തുന്ന സംസ്ഥാനമായി കേരളം മാറുമായിരുന്നു. ഇന്നത്തെ ഭരണാധികാരികളും മുസ്ലിം ലീഗിന്റെ കുഞ്ഞാലിക്കുട്ടിയുമൊക്കെ പലപ്പോഴായി പയറ്റുന്ന തന്ത്രങ്ങൾ ലീഡറുടെ പഴയ അടവുകളുടെ തുടർച്ച മാത്രമാണ്.

കേരളത്തിലെ സങ്കീർണ്ണമായ സാമുദായിക സമവാക്യങ്ങളെ കോൺഗ്രസ് മുന്നണിക്ക് അനുകൂലമായി കൂട്ടിയിണക്കാൻ അസാധാരണമായ തന്ത്രങ്ങളാണ് ലീഡർ മെനഞ്ഞെടുത്തത്. ഓരോരോ സമുദായങ്ങൾക്കും അവരുടേതായ രാഷ്ട്രീയ ഇടം നൽകാനായി പാർട്ടികൾക്ക് രൂപംകൊടുക്കുകയോ കരുത്തുപകരുകയോ ചെയ്ത ശില്പിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

പട്ടന്മാർക്ക് വേണ്ടി പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയെയും (പി.എസ്.പി), നായന്മാർക്ക് വേണ്ടി നാഷണൽ ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടിയെയും (എൻ.ഡി.പി), ഈഴവർക്കായി സോഷ്യലിസ്റ്റ് റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിയെയും (എസ്.ആർ.പി) രാഷ്ട്രീയക്കളരിയിൽ അദ്ദേഹം സമർത്ഥമായി ഉപയോഗിച്ചു. തുടർന്ന് ഈ സമുദായ വോട്ടുകളെല്ലാം യുഡിഎഫിന്റെ കുടക്കീഴിൽ ഭദ്രമാക്കിയ ശേഷം, കാലക്രമേണ അവയെല്ലാം കോൺഗ്രസ് പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക് തന്നെ ലയിപ്പിച്ചെടുത്ത് പാർട്ടിയെ അതിശക്തമായ ജനകീയ അടിത്തറയുള്ള മഹാപ്രസ്ഥാനമാക്കി മാറ്റിയ ചാണക്യനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

സാമുദായിക സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉറപ്പാക്കുന്നതിൽ ലീഡറുടെ നേതൃപാടവം അന്യാദൃശമായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ കോണത്തുകുന്നിലെ എം.എസ്. മേനോന്റെ കളത്തിൽ നേതാക്കൾ ഒത്തുകൂടിയപ്പോൾ വിശ്വസ്തനായ മാധവൻ നായർ ലീഡറോട് ഒരു സങ്കടം പങ്കുവെച്ചു: "പട്ടന്മാർക്ക് പിഎസ്പിയുണ്ട്, ചോവന്മാർക്ക് എസ്ആർപിയുണ്ട്, മുസ്ലിങ്ങൾക്ക് ലീഗുണ്ട്, ക്രിസ്ത്യാനികൾക്ക് കേരള കോൺഗ്രസുമുണ്ട്. നമ്മൾ നായന്മാർക്ക് ആകെയുണ്ടായിരുന്ന എൻഡിപിയെ യുഡിഎഫിൽ ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഇനി ഞങ്ങൾ നായന്മാർ എന്തുചെയ്യും ലീഡറേ?" മാധവൻ നായരുടെ മുഖത്തുനോക്കി സ്വതസിദ്ധമായ ഗാംഭീര്യത്തോടെയും ചിരിയോടെയും ലീഡർ നൽകിയ ആ മറുപടി കേരളം ഇന്നും ഓർക്കുന്നു: "നായന്മാർക്ക് കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി ഉണ്ടെടോ!" ആ ഒറ്റ വാക്കിൽ എല്ലാ ആശങ്കകളെയും അലിയിച്ചു കളഞ്ഞ് സകല ജനവിഭാഗങ്ങളുടെയും അത്താണിയായി സ്വയം മാറാൻ കരുണാകരന് കഴിഞ്ഞു.

മനസാ വാചാ അറിയാത്ത കുറ്റങ്ങളും രണ്ട് കൊടുംചതികളും

മനസാ വാചാ കർമ്മണാ അറിയാത്ത രണ്ട് വൻ ആരോപണങ്ങളാണ് കെ. കരുണാകരൻ എന്ന മഹാമേരുവിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശത്രുക്കളും സ്വന്തം പാളയത്തിലെ ചില കുലംകുത്തികളും മാധ്യമ സിൻഡിക്കേറ്റുകളും ചേർന്ന് അടിച്ചേൽപ്പിച്ചത്. അതിലൊന്നാമത്തേത് രാജൻ കേസും, രണ്ടാമത്തേത് ഐഎസ്ആർഒ ചാരക്കേസുമായിരുന്നു.

കക്കയം ക്യാമ്പിൽ നക്സൽ വിരുദ്ധ വേട്ടയ്ക്കിടയിൽ റീജിയണൽ എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ് വിദ്യാർത്ഥിയായ രാജൻ എന്ന ചെറുപ്പക്കാരൻ കൊല്ലപ്പെട്ട സംഭവം കരുണാകരനെ രാഷ്ട്രീയമായി ഇല്ലാതാക്കാനും ചതിയിൽ വീഴ്ത്താനുമായി സിപിഎം അനുകൂല പോലീസ് സംഘടനകളും ഉദ്യോഗസ്ഥ ലോബിയും ആസൂത്രിതമായി ഉണ്ടാക്കിയെടുത്ത ഒന്നായിരുന്നു.

ആഭ്യന്തരമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ പോലീസിന്റെ ഉന്നതതലത്തിൽ നിന്നുവന്ന കള്ള റിപ്പോർട്ടുകളെ വിശ്വസിച്ച കരുണാകരന്റെ പേരിൽ ഹൈക്കോടതിയിൽ കള്ള സത്യവാങ്മൂലം സമർപ്പിക്കാൻ ഇടയാക്കിയതും, അങ്ങനെ അദ്ദേഹം ആദ്യമായി മുഖ്യമന്ത്രിയായി ഒരു മാസം പൂർത്തിയാകുന്നതിന് മുൻപേ രാജിയിലേക്ക് നയിച്ചതും പോലീസിലെ ചില താല്പര്യക്കാരുടെ ആസൂത്രിതമായ ചതിയായിരുന്നു.

ഇതിനേക്കാൾ ക്രൂരമായിരുന്നു പിൽക്കാലത്ത് അദ്ദേഹത്തെ മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽനിന്ന് പുറത്താക്കാൻ അരങ്ങേറിയ ഐഎസ്ആർഒ ചാരക്കേസ് എന്ന കള്ളക്കഥ. ബഹിരാകാശ ശാസ്ത്രരംഗത്ത് ഇന്ത്യയുടെ ക്രയോജനിക് സാങ്കേതിക മുന്നേറ്റത്തെ തകർക്കാനും, അതോടൊപ്പം ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ കിംഗ്‌മേക്കറായി വിലസുന്ന കരുണാകരനെ താഴെയിറക്കാനും വിദേശ ചാരസംഘടനയായ സിഐഎയുടെ അടക്കം പണം വാങ്ങി കേരളത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ മാധ്യമ സിൻഡിക്കേറ്റാണ് ആ കെട്ടുകഥ പടച്ചുവിട്ടത്.

മാധ്യമ വിചാരണകളിലൂടെയും സ്വന്തം പാർട്ടിയിലെ വിമതരുടെ കുതികാൽവെട്ടിലൂടെയും ലീഡറെ "രാജ്യദ്രോഹി" എന്ന് മുദ്രകുത്തി അധികാരത്തിൽ നിന്ന് പടിയിറക്കിയപ്പോൾ നഷ്ടപ്പെട്ടത് കരുണാകരന്റെ പദവി മാത്രമല്ല, കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഇച്ഛാശക്തിയും ഇന്ത്യയുടെ ശാസ്ത്ര പുരോഗതി കൂടിയായിരുന്നു. സിബിഐ അന്വേഷണത്തിലും പരമോന്നത കോടതി വിധിയിലും ആ കേസ് വെറുമൊരു കെട്ടിച്ചമച്ച നുണക്കഥയായിരുന്നുവെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും, ആ കളങ്കം ചാപ്പകുത്തലിന്റെ വേദന പേറിയാണ് ലീഡർ ജീവിതത്തിന്റെ സായാഹ്നത്തിലേക്ക് നടന്നുകയറിയത്.

ഡൽഹിയിലെ കിംഗ്‌മേക്കറും ചതിക്കപ്പെട്ട സൗഹൃദവും

ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ കോൺഗ്രസ് സർക്കാരുകളെ താങ്ങിനിർത്തുന്ന അദൃശ്യ ശക്തിയായി ലീഡർ തിളങ്ങിനിന്ന കാലം. 1990-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ പി.വി. നരസിംഹറാവു സർക്കാരിനെതിരെ പ്രതിപക്ഷം ലോക്സഭയിൽ അവിശ്വാസപ്രമേയം കൊണ്ടുവരാൻ ഒരുങ്ങുന്ന സമയം. സർക്കാരിനെ ഉള്ളിൽനിന്നുതന്നെ അട്ടിമറിക്കാൻ കോൺഗ്രസിലെ ശക്തനായ നേതാവ് അർജുൻ സിംഗിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വിമതസ്വരം ശക്തമായി.

കേന്ദ്രമന്ത്രിസഭയെ താഴെയിറക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ അർജുൻ സിംഗിന്റെ ഡൽഹിയിലെ വസതിയിൽ നൂറോളം കോൺഗ്രസ് എംപിമാരുടെ അതിരഹസ്യ യോഗം ചേർന്നു. ഭരണം ഏതുനിമിഷവും നിലംപൊത്തുമെന്ന കടുത്ത ആശങ്കയിലായി പ്രധാനമന്ത്രി നരസിംഹറാവു. ഈ നിർണ്ണായക ഘട്ടത്തിലാണ് വാഹനാപകടത്തിൽ പരിക്കേറ്റ് അമേരിക്കയിൽ നീണ്ട ചികിത്സ കഴിഞ്ഞ് പൂർണ്ണ ആരോഗ്യവാനാകാതെ കരുണാകരൻ ഡൽഹിയിലെത്തുന്നത്.

വിമത നീക്കം മണത്തറിഞ്ഞ ലീഡർ മറ്റൊന്നിനും കാത്തുനിന്നില്ല. അർജുൻ സിംഗിന്റെ വസതിയിലെ ചവിട്ടുപടികൾ ഓരോന്നായി ചവിട്ടിക്കയറി, നൂറോളം എംപിമാർ തലപുകഞ്ഞിരിക്കുന്ന രഹസ്യയോഗത്തിന്റെ നടുവിലേക്ക് അദ്ദേഹം അപ്രതീക്ഷിതമായി കയറിച്ചെന്നു. പെട്ടെന്നുള്ള ലീഡറുടെ വരവിൽ നേതാക്കൾ സ്തബ്ധരായി.

സ്വതസിദ്ധമായ വശ്യമായ ചിരിയോടെ, ഒന്നുമറിയാത്ത ഭാവത്തിൽ കരുണാകരൻ അർജുൻ സിംഗിനോട് ചോദിച്ചു: "എന്റെ മകൻ മുരളീധരൻ ഈ വഴി എങ്ങാനും വന്നോ?" വെറുമൊരു നിഷ്കളങ്കമായ ചോദ്യത്തിലൂടെ ആ രഹസ്യയോഗത്തിന്റെ ഗൗരവത്തെയും അണിയറ നീക്കങ്ങളെയും ലീഡർ ഒറ്റനിമിഷം കൊണ്ട് നിർവീര്യമാക്കി. അവിടെനിന്ന് ഇറങ്ങിപ്പോകാതെ, ആ യോഗം പിരിയുന്നതുവരെ ലീഡർ അവിടെത്തന്നെ കുത്തിയിരുന്ന് വിമത നീക്കങ്ങളെ ഓരോന്നായി മുളയിലേ നുള്ളി സർക്കാരിനെ വീഴാതെ കാത്തു.

ഡൽഹിയിൽ തന്റെ രാഷ്ട്രീയ ബുദ്ധിയും തന്ത്രങ്ങളും പ്രയോഗിച്ച് നരസിംഹറാവുവിന്റെ കസേരയ്ക്ക് കാവലിരുന്ന കിംഗ്‌മേക്കറായിരുന്നു കരുണാകരൻ. എന്നാൽ, കേരളത്തിൽ ചാരക്കേസ് എന്ന കള്ളക്കഥ പടച്ചുണ്ടാക്കി രാഷ്ട്രീയ വൈരികൾ ലീഡറെ വേട്ടയാടിയപ്പോൾ, അധികാരത്തിന്റെ തണലിലിരുന്ന നരസിംഹറാവു തികഞ്ഞ മൗനം പാലിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ കൈവിട്ടു. അവിശ്വാസപ്രമേയത്തിന്റെ പടുകുഴിയിൽനിന്ന് സ്വന്തം സർക്കാരിനെ കരകയറ്റി തന്ന രാഷ്ട്രീയ രക്ഷകനെ പ്രതിസന്ധിഘട്ടത്തിൽ കൈവിടാൻ റാവുവിന് യാതൊരു മടിയുമുണ്ടായില്ല. ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ തട്ടകത്തിൽ ആത്മാർത്ഥ സൗഹൃദങ്ങൾക്ക് സ്ഥാനമില്ലെന്നും, കരുണാകരൻ എന്ന ഭീഷ്മാചാര്യൻ സ്വന്തം പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ ചതിക്കുഴികളിൽ വീണുപോയത് ഇത്തരം കൊടുംവഞ്ചനകൾ കൊണ്ടാണെന്നും ചരിത്രം വേദനയോടെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.

തട്ടകം തകർത്ത നെഞ്ചുപൊള്ളുന്ന തോൽവി

ഒരു ചിത്രകാരനായി കാലുകുത്തി, ചോരയും നീരും നൽകി സ്വന്തം വീടായി മാറ്റിയെടുത്ത ആ തൃശൂർ മണ്ണ് തന്നെ പിൽക്കാലത്ത് ലീഡറുടെ രാഷ്ട്രീയജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും കറുത്ത അധ്യായത്തിനും സാക്ഷ്യംവഹിച്ചു. കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അനിഷേധ്യനായ രാജാവായി വാഴുമ്പോഴും, മാളയിൽ വിജയക്കൊടി പാറിച്ച് മുഖ്യമന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോഴും, തൃശൂർ പാർലമെന്റ് മണ്ഡലം ലീഡർക്ക് നൽകിയത് മറക്കാനാവാത്ത രാഷ്ട്രീയ ആഘാതമായിരുന്നു.

1996-ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തൃശൂരിൽനിന്ന് ജനവിധി തേടിയ ലീഡറെ, സ്വന്തം തട്ടകത്തിലെ വോട്ടർമാരും സ്വന്തം പാർട്ടിക്കുള്ളിലെ കുതികാൽവെട്ടുകാരും ചേർന്ന് അട്ടിമറിച്ചു. സിപിഐയുടെ സൗമ്യമുഖമായ വി.വി. രാഘവനോട് വെറും 1,480 വോട്ടുകൾക്കാണ് അന്ന് ലീഡർ പരാജയപ്പെട്ടത്. ഏത് കൊടുങ്കാറ്റിലും തന്നെ കൈവിടില്ലെന്ന് കരുതിയ തൃശൂർക്കാരുടെ ആ വഞ്ചനയും തിരിച്ചടിയും ലീഡറുടെ ഹൃദയത്തിൽ ആഴത്തിലുള്ള മുറിവാണ് ഉണ്ടാക്കിയത്. എങ്കിലും തോൽവികളിൽ തളരാതെ, ആ വീഴ്ചയിൽനിന്നും ഫീനിക്സ് പക്ഷിയെപ്പോലെ പറന്നുയർന്ന് ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിലും കേരളത്തിലും പടനയിക്കാൻ കരുത്തുകാട്ടിയ നേതാവായിരുന്നു കെ. കരുണാകരൻ.

രാഷ്ട്രീയത്തിലെ വലിയ മനസ്സുകളും ഉള്ളുപൊള്ളിച്ച തിരുത്തൽവാദവും

കോൺഗ്രസ് ഗ്രൂപ്പ് സമവാക്യങ്ങളുടെ തീച്ചൂളയിലും കരുണാകരനും ഉമ്മൻചാണ്ടിയും തമ്മിൽ കാത്തുസൂക്ഷിച്ച ഒരു അന്തർധാരയുണ്ടായിരുന്നു. വി.എം. സുധീരന് സീറ്റ് നിഷേധിച്ചതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ഉമ്മൻചാണ്ടി കരുണാകരൻ മന്ത്രിസഭയിൽനിന്ന് ധനമന്ത്രിസ്ഥാനം രാജിവെച്ചെങ്കിലും, വ്യക്തിപരമായി കരുണാകരനെ നിരന്തരം പ്രതിസന്ധിയിലാക്കാനോ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കാനോ ഉമ്മൻചാണ്ടി ശ്രമിച്ചിരുന്നില്ല.

അന്ന് കാര്യങ്ങൾ വഷളാക്കി രംഗം കൊഴുപ്പിച്ചത് ഒരു പ്രമുഖ 'എ' പത്രത്തിന്റെ കുത്തിത്തിരിപ്പുകളായിരുന്നു; യഥാർത്ഥത്തിൽ സുധീരനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തർക്കം വ്യക്തിപരമായ ഒരു കുടുംബവിഷയം മാത്രമായിരുന്നു. കടുത്ത രാഷ്ട്രീയ വൈരിയായി നിയമസഭയിലും പുറത്തും വാക്പോര് നടത്തിയ ഇ.കെ. നായനാരുമായി ലീഡർ പുലർത്തിയ ആത്മബന്ധവും കേരളം കണ്ടതാണ്.

കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തമാശക്കാരൻ കരുണാകരനായിരുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവ് ഒരിക്കൽ ഏഷ്യാനെറ്റിന്റെ അഭിമുഖത്തിലെ ആ കുസൃതി ചോദ്യത്തിന് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം നൽകിയ മറുപടിയിലൂടെ ജനങ്ങൾക്ക് ബോധ്യപ്പെട്ടതാണ്. ഫുട്ബോൾ ഇതിഹാസം ഐ.എം. വിജയനെയും ചലച്ചിത്രതാരം സുരേഷ് ഗോപിയെയും സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ സ്നേഹിക്കാനും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും ലീഡർ എപ്പോഴും മുന്നിലുണ്ടായിരുന്നു.

എന്നാൽ, താൻ കൈപിടിച്ചുയർത്തിയവരിൽനിന്ന് നേരിട്ട തിരിച്ചടികൾ കരുണാകരന്റെ ഉള്ളുലച്ചിരുന്നു. ഐഎഎസ് പദവി രാജിവെപ്പിച്ച് കൊല്ലത്തുനിന്ന് രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരികയും കേന്ദ്രമന്ത്രിയാക്കുകയും ചെയ്ത എസ്. കൃഷ്ണകുമാർ പോലും പിൽക്കാലത്ത് ലീഡറെ തിരിഞ്ഞുകുത്തി.

കൃഷ്ണകുമാറിന്റെ ഈ ചതി തിരിച്ചറിഞ്ഞ ലീഡർ, പിന്നീട് കൊല്ലം ലോക്സഭാ സീറ്റ് തനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട സുരേഷ് ഗോപിക്ക് വെച്ചുനീട്ടിയിരുന്നു. എന്നാൽ സ്വന്തം മകൻ കെ.ബി. ഗണേഷ് കുമാറിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ഭാവിയെക്കരുതി മുന്നണിയിലെ അതികായനായ ആർ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള അതിൽ സമർത്ഥമായി പാര പണിതതോടെയാണ് സുരേഷ് ഗോപിയുടെ കൊല്ലത്തെ സ്ഥാനാർത്ഥിത്വം അന്ന് വഴിമുട്ടിപ്പോയത്.

അതിനേക്കാളേറെ കരുണാകരന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ആഴത്തിലുള്ള മുറിവേൽപ്പിച്ചത് സ്വന്തം തണലിൽ വളർന്നുവന്ന യുവനേതാക്കൾ നയിച്ച തിരുത്തൽവാദമായിരുന്നു. സ്വന്തം മക്കളെപ്പോലെ സ്നേഹിച്ച് വളർത്തിയെടുത്തവർ തന്നെ രാഷ്ട്രീയമായി ഇല്ലാതാക്കാൻ മുന്നിൽനിന്നു പടപൊരുതിയപ്പോൾ, ആ വഞ്ചനയും കുതികാൽവെട്ടും ജീവിതത്തിന്റെ സായാഹ്നത്തിൽ ലീഡറെ വല്ലാതെ വേദനിപ്പിച്ചു. രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ചാണക്യൻ എന്ന് എതിരാളികൾ വാഴ്ത്തുമ്പോഴും, വിശ്വസിച്ചവരുടെ ചതികളിൽ ഉള്ളുപൊള്ളി നിന്ന ഒരു നിസ്സഹായനായ മനുഷ്യസ്നേഹി കൂടിയായിരുന്നു കെ. കരുണാകരൻ.

പടക്കക്കടയിലെ ബീഡിയും സീറ്റ് പിടിച്ചടക്കലും: 2001-ലെ മാസ്റ്റർസ്ട്രോക്ക്

2001-ലെ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പടിവാതിൽക്കൽ എത്തിനിൽക്കെ, യുഡിഎഫിൽ സ്ഥാനാർത്ഥി നിർണ്ണയം പൂർത്തിയായി പ്രചാരണത്തിന്റെ കൊടിതോരണങ്ങൾ പോലും ഉയർന്നു കഴിഞ്ഞിരുന്നു. എന്നാൽ, തനിക്കൊപ്പം ഉറച്ചുനിന്ന വിശ്വസ്തർക്ക് സീറ്റ് ലഭിച്ചില്ലെന്ന അമർഷം ലീഡറുടെ ഉള്ളിൽ പുകയുകയായിരുന്നു.

മുന്നണി പ്രഖ്യാപിച്ച പട്ടികയനുസരിച്ച് പേരാവൂർ, ആറന്മുള, വടക്കേക്കര എന്നീ മൂന്ന് മണ്ഡലങ്ങളിലും ഔദ്യോഗിക സ്ഥാനാർത്ഥികൾ പ്രചാരണം ആരംഭിച്ച് കളത്തിലിറങ്ങിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. എന്നാൽ സ്വന്തം ഗ്രൂപ്പിന്റെ അവകാശങ്ങൾക്കായി വാശിപിടിച്ച ലീഡർ, പാർട്ടി നേതൃത്വത്തെയും ഹൈക്കമാൻഡിനെയും ഞെട്ടിച്ചുകൊണ്ട് കടുംപിടുത്തം തുടർന്നു.

ആ മൂന്ന് മണ്ഡലങ്ങളിലെയും സ്ഥാനാർത്ഥികളെ പ്രചാരണത്തിനിടയിൽ നിന്ന് തിരിച്ചുവിളിച്ച്, തന്റെ വിശ്വസ്തരായ എ.ഡി. മുസ്തഫ, എം.എ. ചന്ദ്രശേഖരൻ, മാലേത്ത് സരളാദേവി എന്നിവർക്കായി സീറ്റുകൾ പിടിച്ചെടുത്ത് നൽകുന്നതിലേക്ക് ആ അസാധാരണ പോരാട്ടം ചെന്നെത്തി.

പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ തീപ്പൊരി ചിതറിയ ആ പ്രതിസന്ധിയെ ഏറ്റവും സർഗ്ഗാത്മകമായി വരച്ചിട്ടത് 2001 ഏപ്രിൽ 14-ലെ വിഷുനാളിൽ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രത്തിൽ കാർട്ടൂണിസ്റ്റ് ഗോപീകൃഷ്ണൻ വരച്ച വിഖ്യാതമായ കാർട്ടൂണായിരുന്നു. 'കെപിസിസി പടക്കക്കട'യിൽ ഉത്കണ്ഠയോടെ പടക്കം വിൽക്കുന്ന എ.കെ. ആന്റണി; തൊട്ടുനടുവിൽ ആ കടയാകെ പൊട്ടിത്തെറിക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന ഭയമേതുമില്ലാതെ, ഒരു ചാരുകസേരയിൽ കാലിന്മേൽ കാൽ കയറ്റിവെച്ച് നിർഭയമായി ബീഡി വലിച്ചിരിക്കുന്ന കെ. കരുണാകരൻ!

രാഷ്ട്രീയ കേരളത്തെ ചിരിപ്പിക്കുകയും ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്ത ആ കാർട്ടൂൺ ലീഡറുടെ അസാധാരണമായ ചങ്കൂറ്റത്തിന്റെ പ്രതീകമായിരുന്നു. എതിർപ്പുകളെല്ലാം കാറ്റിൽപ്പറത്തി വടക്കേക്കരയിലടക്കം ആ മൂന്ന് സീറ്റുകളിലും സ്വന്തം ആളുകളെ നിർത്തി വൻ ഭൂരിപക്ഷത്തിൽ ജയിപ്പിച്ചെടുത്ത്, ഒടുവിൽ യുഡിഎഫിനെ 100 സീറ്റുകളുടെ പകിട്ടോടെ ഭരണത്തിലേറ്റിയാണ് കരുണാകരൻ എന്ന മഹാമേരു തന്റെ പടയോട്ടം പൂർത്തിയാക്കിയത്.

ആന്റണിയും കരുണാകരനും

കോൺഗ്രസ് രാഷ്ട്രീയത്തിൽ കൊക്കകോളയ്ക്ക് പെപ്സി പോലെയും, ടൊയോട്ടയ്ക്ക് നിസ്സാൻ പോലെയും, ബെൻസിന് ബിഎംഡബ്ല്യു പോലെയും പരസ്പര പൂരകങ്ങളായിരുന്നു കെ. കരുണാകരനും എ.കെ. ആന്റണിയും. അവർ തമ്മിലുണ്ടായിരുന്ന അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളും ആരോഗ്യകരമായ ഗ്രൂപ്പ് വഴക്കുകളും പാർട്ടിയെ താഴെത്തട്ടിൽ എന്നും സജീവവും സദാ ഉണർവുള്ളതുമാക്കി നിലനിർത്തി. തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ അടുക്കുമ്പോൾ ആന്റണിയെ തന്റെ ബെൻസ് കാറിൽ ഒപ്പം കയറ്റി കേരളത്തിലുടനീളം പര്യടനം നടത്താൻ ലീഡർ കാണിച്ച രാഷ്ട്രീയ പക്വത അനന്യമായിരുന്നു.

ആന്റണി പറഞ്ഞതുപോലെ കോൺഗ്രസുകാരെ തോൽപ്പിക്കാൻ കോൺഗ്രസുകാർക്ക് മാത്രമേ കഴിയൂ എന്നത് ശരിവെക്കുംവിധം, പിന്നീട് പാർട്ടി പ്രസിഡന്റുമാരായി വന്ന വി.എം. സുധീരന്റെയും എം.എം. ഹസന്റെയുമൊക്കെ നേതൃത്വത്തിൽ പാർട്ടിക്ക് നേരിട്ട തിരിച്ചടികൾ ഓർക്കുമ്പോൾ, ആന്റണി പൂജ്യത്തിന്റെ മികവിൽ പടിയിറങ്ങേണ്ടി വരുമ്പോഴും ലീഡർ ജനഹൃദയങ്ങളിൽ നൂറിന്റെ തിളക്കത്തിൽത്തന്നെ തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.

വികസന വിപ്ലവങ്ങളും ദളിത് ജനതയുടെ കണ്ണീരൊപ്പിയ ചരിത്രവും

കേരളത്തിന്റെ ആധുനിക അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിന്റെ സുവർണ്ണ അധ്യായങ്ങൾ പരിശോധിച്ചാൽ അതിലെല്ലാം കെ. കരുണാകരന്റെ കയ്യൊപ്പ് തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നത് കാണാം. പരമ്പരാഗത പദ്ധതികളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കാതെ, ലോകനിലവാരത്തിലുള്ള ഭാവനാപൂർണ്ണമായ വൻകിട വികസനങ്ങൾക്ക് തുടക്കമിട്ട ദീർഘദർശിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

പൊതു-സ്വകാര്യ പങ്കാളിത്തത്തിന്റെ (PPP മോഡൽ) ലോകത്തിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ വിജയഗാഥയായ കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം (സിയാൽ - നെടുമ്പാശ്ശേരി), മലബാറിന്റെ ഗൾഫ് സ്വപ്നങ്ങൾക്ക് ചിറകുനൽകിയ കരിപ്പൂർ (കാലിക്കറ്റ്) അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം, അന്താരാഷ്ട്ര കായിക മാമാങ്കങ്ങൾക്ക് വേദിയൊരുക്കി കൊച്ചിയുടെ തലവര മാറ്റിയ കലൂർ ജവഹർലാൽ നെഹ്റു സ്റ്റേഡിയം, ആളൂരിലെ വിപ്ലവകരമായ 'കേരള ഫീഡ്സ്' വൻകിട കാലിത്തീറ്റ നിർമ്മാണ ഫാക്ടറി, ഗ്രാമീണ തൊഴിൽസാധ്യതകൾ തുറന്നുകൊടുത്ത കോണത്തുകുന്നിലെ ദീപ്തി ഡയമണ്ട്സ് എന്നിവയെല്ലാം ആ ഇച്ഛാശക്തിയിൽനിന്ന് പിറവിയെടുത്ത വിസ്മയങ്ങളാണ്. ഇത്തരത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ ഓരോ മുക്കുമൂലകളിലും നാളെയുടെ വികസന അടിത്തറ പാകാൻ ലീഡർക്ക് കഴിഞ്ഞു.

വൻകിട നഗരവികസനങ്ങൾക്കൊപ്പം തന്നെ സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും താഴെത്തട്ടിലുള്ള പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മനുഷ്യരെ ചേർത്തുനിർത്താനും അദ്ദേഹം കാണിച്ച കരുതൽ ചരിത്രത്തിൽ സമാനതകളില്ലാത്തതാണ്. പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗ ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ഉന്നമനത്തിനായി കേരളത്തിൽ ഏറ്റവുമധികം ക്ഷേമപദ്ധതികളും വിദ്യാഭ്യാസ ആനുകൂല്യങ്ങളും സർവ്വീസ് സംവരണങ്ങളും കർശനമായി നടപ്പിലാക്കിയത് കരുണാകരന്റെ ഭരണകാലത്തായിരുന്നു. ഭരണത്തിന്റെ ഇടനാഴികളിൽ ദളിത് ജനതയുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതിൽ അദ്ദേഹം യാതൊരു വിട്ടുവീഴ്ചയ്ക്കും തയ്യാറായിരുന്നില്ല.

ഇതിന്റെ ഏറ്റവും കൗതുകകരവും വിപ്ലവകരവുമായ ഒരു ഉദാഹരണമായിരുന്നു ഇരിങ്ങാലക്കുടയ്ക്കും മാളയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള നടവരമ്പ് എന്ന ഗ്രാമത്തിൽ അരങ്ങേറിയത്. അക്കാലത്ത് നഗരങ്ങളിലെ സമ്പന്നർക്ക് മാത്രം പരിചിതമായിരുന്ന 'ഷോപ്പിംഗ് സെന്റർ' എന്ന സങ്കല്പം, നടവരമ്പിലെ ഒരു ഹരിജൻ കോളനിയിലെ പാവപ്പെട്ട മനുഷ്യർക്കായി യാഥാർത്ഥ്യമാക്കിക്കൊണ്ട് ലീഡർ കേരളത്തെ ഞെട്ടിച്ചു.

ഒരു ഹരിജൻ കോളനി കേന്ദ്രീകരിച്ച് സംസ്ഥാനത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ ഷോപ്പിംഗ് സെന്ററായിരുന്നു അത്. താഴെത്തട്ടിലുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സ്വയംപര്യാപ്തതയും സാമൂഹിക തുല്യതയും വാക്കുകളിലല്ല, മണ്ണിൽ തൊട്ടുള്ള ഇത്തരം പ്രായോഗിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെയാണ് നടപ്പിലാക്കേണ്ടതെന്ന് കാണിച്ചുതന്ന യഥാർത്ഥ ജനനായകനായിരുന്നു കെ. കരുണാകരൻ.

കണ്ണീരും ക്രൂശീകരണവും

പലപ്പോഴും ചിരിച്ചിട്ടുള്ളതുപോലെ, ജനങ്ങളെ ചിരിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളതുപോലെ, രാഷ്ട്രീയ കൊടുങ്കാറ്റുകൾക്കിടയിൽ ചിലപ്പോഴൊക്കെ അദ്ദേഹം വിങ്ങിപ്പൊട്ടി കരഞ്ഞിട്ടുമുണ്ട്. ഉരുക്കുമനുഷ്യനെന്ന് നാടറിയപ്പെടുന്ന കരുണാകരൻ തന്റെ ജീവിതത്തിൽ ആകെ രണ്ടുതവണ മാത്രമേ ഹൃദയം തകർന്ന് കണ്ണീരൊഴുക്കിയിട്ടുള്ളൂ.

ഒന്ന്, തന്റെ പ്രിയതമ കല്യാണിക്കുട്ടിയമ്മയുടെ വിയോഗം താങ്ങാനാവാതെ വന്നപ്പോൾ; രണ്ടാമത്തേത്, കേരളത്തിലെ ചില സ്ഥാപിത താല്പര്യക്കാരും മാധ്യമങ്ങളും ചേർന്ന് ചാരക്കേസ് എന്ന കള്ളക്കഥ മെനഞ്ഞ് അദ്ദേഹത്തെ 'ചാരൻ' എന്ന് വിളിച്ച് ആക്ഷേപിച്ചപ്പോൾ. ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിൽ എവിടെയെങ്കിലും ഒരു ഇടപാടോ ഭൂമി വിൽപ്പനയോ പ്രശ്നങ്ങളോ ഉണ്ടായാൽ അതെല്ലാം ലീഡറുടെ തലയിൽ കെട്ടിവെച്ച് ആനന്ദം കണ്ടെത്തിയവരായിരുന്നു പലരും.

അന്ന് ലീഡർക്കെതിരെ അന്വേഷണത്തിന് മുറവിളി കൂട്ടിയവർ പിൽക്കാലത്ത് മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ കസേരകളിൽ എത്തിയപ്പോൾ അവർക്കെതിരെ ഉയർന്ന അഴിമതി ആരോപണങ്ങളിൽ എന്തുകൊണ്ട് സ്വയം അന്വേഷണം നടത്തിയില്ല എന്നത് കാലം ബാക്കിവെച്ച ചോദ്യമാണ്. അന്ന് അദ്ദേഹത്തെ വേട്ടയാടിയവർക്കും ആക്ഷേപിച്ചവർക്കും അധികാരത്തിന്റെ സുഖശീതളിമയിൽ എത്തിപ്പെട്ടപ്പോൾ സ്വന്തം നിലപാടുകൾ തന്നെ വിസ്മരിക്കേണ്ടി വന്നു.

ചിരിച്ചുതള്ളിയ ആക്ഷേപഹാസ്യങ്ങളും മാഞ്ഞുപോയ വിമർശനങ്ങളും

കേരളത്തിലെ ദൃശ്യമാധ്യമ-കലാ രംഗത്ത് ആക്ഷേപഹാസ്യം കൊടികുത്തിവാണ ഒരു സുവർണ്ണ കാലഘട്ടമുണ്ടായിരുന്നു. ഏഷ്യാനെറ്റിലെ വിഖ്യാതമായ 'സിനിമാല'യും തുടർന്നു വന്ന കോമഡി സ്റ്റാർസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഹാസ്യപരിപാടികളും മിമിക്രി കലാകാരന്മാരും കെ. കരുണാകരനെയും എ.കെ. ആന്റണിയെയും പോലുള്ള നേതാക്കളെ നിരന്തരം അനുകരിച്ചും രാഷ്ട്രീയമായി വലിപ്പിച്ചുമാണ് ജനപ്രിയത നേടിയതും നിലനിന്നുപോന്നതും.

കരുണാകരന്റെ വർത്തമാന ശൈലിയും ശരീരഭാഷയും പുഞ്ചിരിയുമെല്ലാം മലയാളി പ്രേക്ഷകർക്കിടയിൽ ദിവസേന വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ട വിഭവങ്ങളായിരുന്നു. വെള്ളിത്തിരയിലാകട്ടെ, കരുണാകരനെ പച്ചയായി വില്ലൻ കഥാപാത്രങ്ങളാക്കി വാർത്തെടുത്തുകൊണ്ട് ടി. ദാമോദരൻ-ഐ.വി. ശശി കൂട്ടുകെട്ടിലടക്കം ഒട്ടനവധി രാഷ്ട്രീയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ മലയാളത്തിൽ പിറവിയെടുത്തു.

അധികാരത്തിലിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ തന്നെ ഇത്രമേൽ പരിഹസിക്കുകയും ക്രൂരമായി വിചാരണ ചെയ്യുകയും ചെയ്ത സിനിമകളെയും ടെലിവിഷൻ സ്കിറ്റുകളെയും കാർട്ടൂണുകളെയും കല്ലെറിയാനോ വിലക്കാനോ അദ്ദേഹം പോയില്ല; മറിച്ച്, പൂർണ്ണ ജനാധിപത്യബോധത്തോടെ ഒരു നല്ല കലാകാരന്റെ മനസ്സോടെ അവയെല്ലാം സ്വതസിദ്ധമായ ചിരിയോടെ കണ്ടിരിക്കാനും ആസ്വദിക്കാനുമാണ് കരുണാകരൻ തയ്യാറായത്.

എന്നാൽ കാലം മാറി, അധികാരം മാറി, പിണറായി വിജയൻ ഭരണത്തിന്റെ അമരത്തെത്തിയതോടെ കേരളം കണ്ടത് തീർത്തും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷമാണ്. ഭരണാധികാരിയെ തൊട്ടുകളിക്കാൻ ഭയക്കുന്ന ഒരു തരം സെൻസർഷിപ്പ് അദൃശ്യമായി കലാരംഗത്തെ വരിഞ്ഞുമുറുക്കി. ചാനലുകളിൽ അന്നുവരെ സജീവമായിരുന്ന രാഷ്ട്രീയ ആക്ഷേപഹാസ്യ പരമ്പരകളും 'സിനിമാല' പോലുള്ള വേദികളും പതുക്കെ കളംവിട്ടു; കോമഡി സ്റ്റാർസിലെ കലാകാരന്മാർ പോലും രാഷ്ട്രീയ വിമർശനങ്ങൾ തൊടാൻ മടിച്ചു പിൻവാങ്ങി.

ഭരണകൂടത്തെയും മുഖ്യമന്ത്രിയെയും വിമർശനാത്മകമായി സമീപിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ സിനിമകൾ മലയാളത്തിൽ പൂർണ്ണമായും അപ്രത്യക്ഷമായി. ഏകാധിപത്യ സ്വഭാവമുള്ള ഭരണരീതികൾക്ക് മുന്നിൽ വിറങ്ങലിച്ചുപോയ സമകാലിക രാഷ്ട്രീയ-കലാ ലോകത്ത് ജീവിക്കുമ്പോഴാണ്, എത്ര വലിയ കൊടുംവിമർശനങ്ങളെയും കോമാളിത്തങ്ങളാക്കി മാറ്റിയപ്പോഴും നെഞ്ചുവിരിച്ചുനിന്ന് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് സ്വാഗതം ചെയ്ത കെ. കരുണാകരൻ എന്ന മഹാഭരണാധികാരിയുടെ സഹിഷ്ണുതയും ഉദാരതയും ജനാധിപത്യ മര്യാദയും എത്രമേൽ ഉയർന്നതായിരുന്നുവെന്ന് കാലം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്.

ചിറക്കൽ തമ്പുരാന്റെ കണ്ണോത്ത് തറവാടും കരുണാകരന്റെ ബാല്യവും

കേരളത്തിന്റെ തലവര മാറ്റിയെഴുതിയ കെ. കരുണാകരന്റെ വേരുകൾ കിടക്കുന്നത് വടക്കൻ മലബാറിലെ പ്രൗഢമായ ഒരു തറവാട്ടിലാണ്. കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ചിറക്കലിനടുത്തുള്ള എടക്കാട് ഗ്രാമത്തിലെ പ്രശസ്തമായ തെക്കേടത്ത് കണ്ണോത്ത് തറവാട്ടിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. ക്ഷേത്രകലകളോടും ചിറക്കൽ കോവിലകത്തോടും അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്ന മാരാർ സമുദായത്തിലെ പ്രമുഖ കുടുംബമായിരുന്നു കണ്ണോത്ത് തറവാട്. കരുണാകരന്റെ പൂർവ്വികർ ചിറക്കൽ രാജകുടുംബവുമായി ഉറ്റബന്ധം പുലർത്തുകയും ആയുർവേദ വൈദ്യത്തിലും ക്ഷേത്രകാര്യങ്ങളിലും നാട്ടുഭരണത്തിലും ആദരണീയമായ പദവി അലങ്കരിക്കുകയും ചെയ്തവരായിരുന്നു.

ബ്രിട്ടീഷ് മലബാർ സർക്കാരിലെ ഉന്നത റവന്യൂ ഉദ്യോഗസ്ഥനായ (സിരസ്തദാർ) തെക്കേടത്ത് രാമുണ്ണി മാരാരുടെയും കണ്ണോത്ത് കല്യാണിയമ്മയുടെയും മകനായി 1918 ജൂലൈ 5-നാണ് 'കണ്ണോത്ത് കരുണാകര മാരാർ' എന്ന കെ. കരുണാകരൻ ജനിക്കുന്നത്. കുഞ്ഞിരാമൻ മാരാർ, ബാലകൃഷ്ണൻ മാരാർ, ദാമോദരൻ (അപ്പുണ്ണി) മാരാർ എന്നീ മൂന്ന് സഹോദരന്മാരും, അഞ്ചാം വയസ്സിൽ അകാലത്തിൽ വിടപറഞ്ഞ ദേവകി എന്ന സഹോദരിയും അടങ്ങുന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം.

ബാല്യകാലത്ത് പ്രൈമറി സ്കൂളിൽ ചേർത്തപ്പോൾത്തന്നെ അന്നത്തെ പതിവിന് വിപരീതമായി പേരിനൊപ്പമുള്ള 'മാരാർ' എന്ന ജാതിപ്പേര് ഔദ്യോഗികമായി വേണ്ടെന്നുവെക്കാൻ നിർബന്ധം പിടിച്ചതിലൂടെ ആ ബാലനിലെ പുരോഗമന മനസ്സ് തെളിഞ്ഞിരുന്നു.

കണ്ണൂരിലെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസ കാലത്ത് കായികരംഗത്തും ചിത്രകലയിലും അസാധാരണ പാടവം കാട്ടിയ കരുണാകരന് ചെറുപ്പത്തിലേ അമ്മയെ നഷ്ടപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് കണ്ണിനുണ്ടായ അസുഖ ചികിത്സയ്ക്കും തുടർപഠനത്തിനുമായി ജ്യേഷ്ഠൻ കുഞ്ഞിരാമൻ മാരാർക്കൊപ്പം തൃശൂരിലെ വെള്ളാനിക്കരയിലുള്ള അമ്മാവൻ പുത്തൻവീട്ടിൽ രാഘവൻ നായരുടെ വീട്ടിലേക്ക് താമസം മാറ്റിയതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലെ വഴിത്തിരിവായത്.

അങ്ങനെ തൃശൂർ ഫൈൻ ആർട്സ് കോളേജിൽ ചിത്രകല പഠിക്കാൻ എത്തിയ ആ കണ്ണൂരുകാരൻ യുവാവാണ് പിന്നീട് തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലൂടെയും പോരാട്ടങ്ങളിലൂടെയും വളർന്ന് പൂങ്കുന്നത്തെ 'മുരളീമന്ദിര'ത്തിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കി കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഭീഷ്മാചാര്യനായി മാറിയത്.

മനസ്സാക്ഷി സൂക്ഷിപ്പുകാരും മാളയിലെ പടനായകന്മാരും

കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിലെ സങ്കീർണ്ണമായ കളികളിൽ കരുണാകരന്റെ മനസ്സാക്ഷി സൂക്ഷിപ്പുകാരായി ഒപ്പം നിന്നത് തഴക്കച്ചെന്ന ചില അതികായരായിരുന്നു. നിയമസഭയിലെ വാഗ്വാദങ്ങളിൽ കരുത്തനായിരുന്ന ടി.എം. ജേക്കബ്, വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത പടയാളി ടി.എച്ച്. മുസ്തഫ, തന്ത്രശാലിയായ ആർ. ബാലകൃഷ്ണപിള്ള, വാക്ചാതുരിയുടെ ഉസ്താദ് എൻ. പീതാംബരക്കുറുപ്പ് തുടങ്ങിയവരായിരുന്നു ലീഡറുടെ വിശ്വസ്ത വലയം. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണ നാളുകളിൽ മാളയുടെ മണ്ണിലേക്ക് കരുണാകരന്റെ വാഹനം എത്തുന്നതിന് കൃത്യമായൊരു മുന്നൊരുക്കമുണ്ടായിരുന്നു.

പൊതുയോഗവേദികളിൽ ലീഡർ എത്തുന്നതിന് മുൻപായി സദസ്സിനെ ചൂടുപിടിപ്പിച്ചു നിർത്താൻ അദ്ദേഹം ആദ്യം പറഞ്ഞയച്ചിരുന്നത് ടി.എച്ച്. മുസ്തഫയെയും പീതാംബരക്കുറുപ്പിനെയുമായിരുന്നു. മൈക്കിന് മുന്നിലെത്തിയാൽ ഒറ്റ നിൽപ്പിന് മൂന്നും നാലും മണിക്കൂർ നിർബാധം ഇടിവെട്ട് പ്രസംഗം നടത്താൻ മുസ്തഫയ്ക്ക് അസാമാന്യ കഴിവായിരുന്നു.

അണികളെയും പൊതുജനങ്ങളെയും ചിരിപ്പിച്ചും ചിന്തിപ്പിച്ചും കൈയിലെടുക്കാൻ പീതാംബരക്കുറുപ്പിന്റെ ശൈലിയോളം പോന്ന മറ്റൊന്നും അന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല; ഇവരിരുവരും ചേർന്ന് സദസ്സിനെ ആവേശത്തിന്റെ കൊടുമുടിയിലെത്തിക്കുമ്പോഴായിരുന്നു ലീഡറുടെ ഗംഭീരമായ മാസ്സ് എൻട്രി.

ഇതിനൊപ്പം അക്കാലത്തെ യുവതലമുറയെ ആവേശം കൊള്ളിച്ച മറ്റ് ചില കൗതുകങ്ങളും മാളയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഓർമ്മകളിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നുണ്ട്. അന്ന് കോൺഗ്രസിന്റെ മുൻനിരയിലെ തിളങ്ങുന്ന താരവും യുവസുന്ദരിയുമായിരുന്ന ശോഭന ജോർജ് മാളയിൽ പ്രചാരണത്തിനെത്തുമ്പോൾ അണികൾക്കിടയിൽ അതൊരു വല്ലാത്ത ഹരമായിരുന്നു.

പൊതുവേദിയിൽ പ്രസംഗിക്കാനെത്തുന്ന ശോഭന ജോർജിനെ ഒന്നു നേരിൽക്കാണാനും അവരുടെ വാക്ധോരണി കേൾക്കാനുമായി മാത്രം വെള്ളാങ്ങല്ലൂരിൽനിന്ന് പത്തും പതിനഞ്ചും കിലോമീറ്റർ ദൂരം ആവേശത്തോടെ സൈക്കിൾ ചവിട്ടി പൊതുയോഗ വേദികളിലേക്ക് പാഞ്ഞെത്തിയ യുവാക്കളായ കോൺഗ്രസുകാർ ഇന്നും ആ നാട്ടിൻപുറങ്ങളിലെ സജീവമായ ചർച്ചാവിഷയമാണ്. ആൾക്കൂട്ടത്തെ ആകർഷിക്കുന്ന അത്തരം താരപ്രഭാവങ്ങളെയും പ്രാസംഗികരെയും തനിക്ക് മുന്നേ കളത്തിലിറക്കി മണ്ഡലത്തെ രാഷ്ട്രീയ ഉത്സവമാക്കി മാറ്റിയ മാസ്റ്റർ പ്ലാനറായിരുന്നു ലീഡർ.

മാളയിലെ കരുണാകരന്റെ വലം കൈകളും ഇടം കൈകളും അലിമാഷും , ഡേവിസ് പെരേപ്പാടനും വർഗീസ് പെരേപ്പാടനും , അന്നമനടയിലെ മേനോനും കോണത്തുകുന്നിലെ എംഎസ്\മേനോനും അലിയാർക്കയും ഐഷ ലത്തീഫും കമാൽ കാട്ടകത്തും ഒക്കെയായിരുന്നു .

സഹിഷ്ണുതയുടെ പടനായകനും യഥാർത്ഥ കലാകാരനും

പ്രതിപക്ഷ സഖാക്കൾ എത്ര തവണ രാഷ്ട്രീയ വേദിയിൽ അദ്ദേഹത്തെ 'കരിങ്കാലി' എന്ന് വിളിച്ചാക്ഷേപിച്ചാലും, കരുണാകരൻ എന്ന വ്യക്തിപ്രഭാവം മുന്നിലെത്തുമ്പോൾ ആക്ഷേപിച്ചവരെല്ലാം ബഹുമാനത്തോടെ ചാടിയെഴുന്നേറ്റ് നിൽക്കുമായിരുന്നു. അതാണ് ലീഡറുടെ മാന്ത്രിക വ്യക്തിത്വം. ടി. ദാമോദരനും ഐ.വി. ശശിയും അടങ്ങുന്ന സിനിമക്കാരും, സിനിമല പോലുള്ള ആക്ഷേപഹാസ്യ പരിപാടികളും, കൈരളിയും ദേശാഭിമാനിയും അടക്കമുള്ള മാധ്യമങ്ങളും, രാഷ്ട്രീയ കാർട്ടൂണിസ്റ്റുകളും നിരന്തരം അദ്ദേഹത്തെ വിമർശിക്കുകയും പരിഹസിക്കുകയും ചെയ്തു.

എന്നാൽ, വിമർശകരോട് ഇന്നത്തെപ്പോലെ കള്ളക്കേസുകൾ ചുമത്താനോ, പോലീസിനെ വിട്ട് വേട്ടയാടാനോ, ഭീഷണിപ്പെടുത്തി വായടപ്പിക്കാനോ അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും തയ്യാറായില്ല. മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും അഭിപ്രായസ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും തികഞ്ഞ ജനാധിപത്യ ബോധത്തോടെ പുഞ്ചിരിയോടെ നേരിട്ട വിശിഷ്ട വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ധൈര്യം, ദൈവവിശ്വാസം, കുടുംബസ്നേഹം എന്നീ മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ ഒരുമിച്ചുനിന്ന അപൂർവ്വ രാഷ്ട്രീയ പ്രതിഭാസമായിരുന്നു കെ. കരുണാകരൻ. കാലം എത്രതന്നെ മാറിയാലും, രാഷ്ട്രീയം എത്രയൊക്കെ രൂപം മാറിയാലും, “ചങ്കൂറ്റം” എന്ന വാക്കിന് കേരളത്തിൽ ഒരു മുഖമുണ്ടെങ്കിൽ അത് കെ. കരുണാകരന്റെ മുഖമാണ്; ജീവിതത്തെയും രാഷ്ട്രീയത്തെയും മാസ്റ്റർപീസാക്കി മാറ്റിയ ഒരു യഥാർത്ഥ കലാകാരന്റെ മുഖം!

മോഹൻദാസ് അപ്പ :